وبلاگ تخصصی مطالعات اجتماعی (دوره اول متوسطه )
** اللّهــــــــــــمّ عجّل لولیّک الفـــــــــرج** 
قالب وبلاگ
لینک های مفید




پاسخ فعالیتها و کاربرگه های مطالعات اجتماعی هفتم ( ۸ درس مدنی )
درس ۱ :

فعالیت ۱: استفاده از گیاهان، جانوران و آب برای تغذیه، استفاده از هوا برای نفس کشیدن،

استفاده از منابع و معادن برای تأمین نیازهای زندگی و ساختن ابزار و وسایل، برخوردار شدن از محبت

دیگران، برخورداری از استعداد آموختن و داشتن قوهٔ عقل و شعور…

فعالیت ۲: بله، زیرا همه انسانهای عالم مخلوق خداوندند.

درس ۲ :

مربوط به فعالیت ۱ و کاربرگه ۱ صفحه ۶ :

تفاوت مهم حق و تکلیف آن است که صاحب حق می تواند از حق خود صرف نظر و

گذشت کند، مثلاً کسی که طلبی از دیگری دارد، آن را ببخشد. اما هیچ کس نمی تواند از تکلیف

صر فنظر کند، برای مثال والدین نمی توانند از نگهداری فرزند، سر باز زنند .

دانش آموزان را به این نکته هدایت کنید که ما در حقوق خود، آزادی بی قید و شرط نداریم.

چون ما با دیگران زندگی میکنیم، همان طور که ما حقوقی داریم، دیگران نیز حقوقی دارند.

مثال بزنید: فردی که مالک یک اتومبیل است، نمی تواند با اتومبیل خود هر طور که می خواهد

براند و هر جا که می خواهد پارک کند و… .

ونهایتأ سوق دهید به اینکه ؛ مسئولیت انسانها نزد خداوند،عبارت است از طاعت و اطاعت از

دستورات الهی و استفاده صحیح از نعمتها .

مربوط به فعالیت ۳ :

نوشتن چنین نامه ای علاوه بر توجه دادن افراد و تفکر درباره نعمتهای الهی و آثار سودمند برای تربیت دینی،

درتقویت روحیه و اعتماد به نفس افراد، نقش مؤثری خواهد داشت؛ زیرا ما انسانها معمولا از نعمتهایی

که داریم، غافلیم و گاه بیشتر به آنچه نداریم، توجه میکنیم. تفکر درباره این موضوع موجب میشود

که بیشتر، قدر چیزهایی را که داریم، بدانیم.

مربوط به فعالیت ۴ :

توجه کنید که این درس زمینه خوبی است برای آنکه دانش آموزان به ورود مواد مضر به بدن

خود و فعالیتهای نامناسب حساس شوند. تداوم این حساسیتها در آینده در پیشگیری از روآوردن

به سیگار یا مواد مخدر و… نیز سودمند خواهد بود. از دانش آموزان بخواهید نامه ای به بدن خود

بنویسند و مراقبت از اعضا را به خود تذکر دهند.

در این درس علاوه بر مراقبت از جسم، محافظت از روح و روان نیز مطرح شده است؛ به طوری

که دوری از گناه و خطا و حفظ زبان و چشم و دست و پا از کارهای خطا، نیز مورد بحث قرار میگیرد.

تکلیف پایانی :

به عنوان تکلیف پایانی از دانش آموزان بخواهید فعالیت شمارهٔ ۶ یعنی نوشتن نامه ای به خود و

فعالیت شمارهٔ ۲ کاربرگهٔ شمارهٔ ۱ را در منزل انجام دهند و برای جلسهٔ بعد به کلاس بیاورند.

توجه کنید: نامه هایی که دانش آموزان به خدا و خود می نویسند، به نوعی خصوصی تلقی میشوند.

درس ۳ :

v مربوط به بحث اردو و فعالیت صفحه ۱۳ :

مقررات مربوط به خاموش کردن آتش برای حفظ ایمنی وحفظ سلامتی افراد وضع شده است.

مقررات مربوط به اینکه در چه ساعتی همگی آماده رفتن به گردش بشوند یا ممنوعیت استفاده از رادیو

در ساعت خوابیدن بچه ها، برای حفظ حقوق افراد در نظر گرفته شده است.

مقررات مربوط به این که دانش آموزان وسایل شخصی خود را در کجا بگذارند،

برای جلوگیری از هرج و مرج درنظر گرفته شده است.

v مربوط به تصاویر و فعالیت صفحه ۱۴ :

توجه کنید : درانجام فعالیتهای ۱ تا ۵ بر حفظ حقوق افراد و برقراری نظم و امنیت به عنوان

ضرورتهای وجودی قانون تأکید شود :

اگر فردی زباله های خانه خود را در گوشه بوستانی مقابل محوطه بازی کودکان بریزد، محیط

آلوده میشود، بوی بد و منظره زشت برای رهگذران ایجاد میشود. میکروبها و آلودگیها سلامت

و بهداشت ساکنان محله را به خطر میاندازند و حشرات موذی در محل آلودگی افزایش مییابد.

حق سلامتی و برخورداری از محیط زیبا از کودکان و رهگذران گرفته میشود.

شما میتوا نید مثال های دیگری مطرح کنید؛ برای مثال متأسفانه عابرا ن پیاده نیز حقوق

رانندگان را درنظر نمیگیرند و بدون توجه به چراغ عابر پیاده یا علائم دیگر از مکانهای نامناسب

عبور میکنند.

در تصاویر کتاب یک تصویر مربوط به صف نانوایی وجود دارد. در اینجا فقط حقوق دیگران؛

افرادی که صف میبندند و به نوبت نان می گیرند، مدنظر است. تصویر دیگر موتورسوارانی را نشان

میدهد که در جای نامناسب ــ روی خط کشی عابر پیاده ــ توقف کردهاند که نشان دهنده عدم رعایت

دقیق مقررات است.

v به عنوان تکلیف پایانی از دانش آموزان بخواهید فعالیت ۶ را انجام دهند.

v مکان : مسجد

مقررات

کارکرد مقررات

ــ در آوردن کفشها و قرار دادن آنها در

جاکفشی

ــ دست نزدن به درجه بخاری

احترام به شعائر دینی، حفظ بهداشت، نظم،

حفظ ایمنی و جلوگیری از آتش سوزی

ــ گذاشتن مهر و جانمازها در جای خود

پس از ادای نماز

حفظ نظم

ــ با صدای بلند حرف نزدن و نخندیدن

احترام به نمازگزاران

ــ خاموش کردن لامپها پس از خروج از

اتاق یا …

(صرفه جویی در مصرف انرژی) احترام به حقوق دیگران

درس۴ :

v مربوط به فعالیت ۲ صفحه ۱۵ :

به دانش آموزان بگویید که در نقد، هم جنبه های خوب و هم جنبه های ضعیف یا منفی را ببینند.

اجازه بدهید از طریق گفت وگو به این نتیجه برسند که مقرراتی بهتر و مفیدتر است

که موجب شود حقوق همه افراد به خوبی در نظر گرفته شود یا امور بهتر انجام بگیرد.

انجام این فعالیت به دانش آموزان میفهماند که قانونگذاری کاری سخت، حساس و مهم است

و به این ترتیب آنها برای فهم کار و نقش قوه مقننه نیز آماده میشوند.

v فعالیت ۳ صفحه ۱۶ :

مثال: هر کس از چراغ قرمز عبور کند جریمه شود، چه بیسواد باشد، چه استاد دانشگاه، چه

انسان فقیری باشد و چه پولدار. مثال دیگر: هرکس نسبت به دیگری افترا بزند یا دیگری را مضروب

کند از هرقشر و طبقه ای که باشد، مرتکب جرم شده است.

v فعالیت ۴ صفحه ۱۶ :

بهتر است چند نسخه از قانون اساسی را تکثیر کنید و در اختیار گروههای دانش آموزان قرار دهید.

دانش آموزان را وادار به حفظ کردن اصول قانون اساسی نکنید

v توجه کنید در به کارببندیم صفحه ۱۸ تحقیق شماره ۲ اجباری و تحقیق شماره ۳ اختیاری است.

درس۵ :

مربوط به فعالیت ۱ صفحه ۲۰ :

فهرست نیازهای مردم ممکن است شامل موادغذایی، دارو، پزشک و دستیار، خواربار، آب آشامیدنی، پتو، چادر و

خانه های موقت، تانکر آب برای مصارف بهداشتی، ظروف و وسایل زندگی، مددکار اجتماعی برای صحبت کردن و

تسلی دادن به آسیب دیدگان، افرادی که بتوانند مجروحان را به مراکز درمانی منتقل کنند و… باشد.

مربوط به فعالیت ۳ صفحه ۲۱ :

پاسخهای احتمالی:

گروه اول: چگونه کمکهای اولیه به مجروحان برسانیم؟ چگونه و با چه وسایلی مصدومان را به مراکز درمانی برسانیم؟ با کودکان چگونه رفتار کنیم؟ چگونه غذا و دارو را بین حادثهدیدگان توزیع کنیم؟ و….

گروه دوم: از اهالی محل یا دانش آموزان مدرسه بخواهیم کمکهای خود را در محلی با

نظارت یک گروه جمعآوری کنند ( غرفه ای برای این کار تشکیل بدهیم)

پتو، غذا، وسایل زندگی، اسباب با زی، دارو، چادر و… را جمع آوری می کنیم. شماره

حسابی در بانک افتتاح و از مردم میخواهیم کمکهای نقدی خود را به این شماره حساب بریزند.

در جمع آوری کمکها و اطلاع رسانی به مردم و بسته بندی کمکهای غیرنقدی همکاری میکنیم.

مربوط به فعالیت ۴ صفحه ۲۳ :

طرح دادرس به معنی دانش آموزان آماده برای روزهای سخت مانند سیل و زلزله است ، دادرس یعنی بی‌اثر نبودن .

و بر همین اساس با همکاری هلال احمرآموزش‌های لازم (هشت مهارت امدادی ) به دانش‌آموزان داده می‌شود تا در زمان وقوع حوادث احتمالی، از خود و اطرافیانشان محافظت کنند.

مربوط به فعالیت ۵ صفحه ۲۳ :

شعر از سعدی است و معنای آن این است:

جامعه انسانی مانند پیکر یک انسان است. همه انسانها را خداوند و یک خالق آفریده و سرشت مشابهی دارند

و مانند پیکر واحد هستند؛ همان طور که در یک پیکر اگر عضوی بیمار باشد، بقیه اعضا نمیتوانند به کار

خود ادامه دهند و ناآرام اند، در یک جامعه انسانی نیز اگر بعضی افراد دچار گرفتاری و درد باشند،

بقیه نمیتوانند ساکت بمانند و اگر تو از رنج دیگران فارغی، سرشت انسانی خودت را گم کرده ای.

درس۶ :

مربوط به فعالیت ۲ صفحه ۲۷ :

امام علی (ع ) در قبال از کارافتادگان و بازنشستگان معتقد بودند، حکومت در برابر آنها موظف است.

در واقع تکلیف جامعه وتوجه به روزهای سختی و ناتوانی افراد را در آموزه های دینی مان نشان میدهد.

ترویج فرهنگ بیمه

مربوط به فعالیت ۳و ۴ و به کار ببندیم :

به عنوان تکلیف پایانی از دانش آموزان بخواهید فعالیت ۳ و۴ و همچنین فعالیت ۲ به کار ببندیم را انجام دهند.

این فعالیتها در واقع جنبه تکمیلی همان فعالیت پرس وجو در بخش اول این درس میباشد.

توجه کنید که در این فعالیتها بیشتر فرایند کار،اهمیت دارد و نه پاسخ دقیق و روشن و قطعی

دانش آموزان، چه بسا دانش آموزی بعد از پرس وجو به این نتیجه برسد که اعضای خانواده از انواع

بیمه ها اطلاعی ندارند. پس از بیان نتایج پرس وجو ، خودتان انواع بیمه ها و ضرورت و اهمیت آنها

را مجددا گوشزد کنید و سعی کنید آنها را به استفاده از بیمه حساس کنید.

درس۷ :

مربوط به فعالیت ۱ صفحه ۳۰ :

برای مثال مداد : پاسخ ممکن است طیف وسیعی از ابزارها و منابع باشد: چوب درختان جنگل،

اره برای بریدن ، کارگر، ماشین برای حمل الوار، زغال مخصوص، پول برای احداث کارخانه و… .

با استفاده از آنچه دانش آموزان در مورد مثالهای متعدد شما، بیان می کنند، روی تابلو سه

عنوان: منابع طبیعی، سرمایه و نیروی انسانی را بنویسید. سپس پاسخها را در هر ستون جای

دهید و بدین ترتیب عوامل تولید را آموزش دهید.

فعالیت ۲ صفحه ۳۲ :

در بین عوامل تولید، انسان نقش محوری دارد. به عبارت دیگر انسان با نیروی

فکر و کار خود میتواند منابع طبیعی را استخراج و به وسایل مورد نیاز خود تبدیل کند. همچنین انسان

ابزار و وسایل کار و تولید را ابداع و اختراع کرده است.

فعالیت ۳ صفحه ۳۲ :

به نظر میرسد ابزار تولید بیشترین تغییر را داشته اند. این ابزار در واقع همان سطح فناوری در هر دوره

تاریخی است. سایر عوامل تغییرات محدودتری داشته اند. البته پیشرفت ابزار تولید خود موجب شده است

که منابع طبیعی با سرعت و شدت بیشتری استخراج شوند یا این پیشرفت، قدرت

و توانایی انسان را برای تولید بیشتر و ابداعات جدید، افزایش داده است.

بیشترین تغییرات در ابزار تولید مربوط به دو سه قرن اخیر پس از انقلاب صنعتی است که

استفاده از ماشین بخار و جایگزینی ماشین به جای نیروی انسانی، شکل عمومی به خود گرفته است.

کاربرگه شماره۲ صفحه ۳۲

از دانش آموزان بخواهید کاربرگه شماره۲ را در کلاس کامل کنند.

پاسخ فعالیت الف کاملا روشن است.

در بخش فعالیت ب، پاسخ: پلیس+ ۱۰ : خدمات ، خودروسازی : صنعت ، تولید قارچ:کشاورزی ،

دامداری : کشاورزی ، مبلسازی : صنعت ، خواربار فروشی : خدمات ، مهمانسرا :خدمات ،

آرایشگاه : خدمات ، پرورش زنبورعسل : کشاورزی ، بیمه : خدمات ، خشکشویی : خدمات ،

نساجی : صنعت ، سیمانسازی : صنعت ، مرغداری : کشاورزی و اورژانس : خدمات است.

مربوط به فعالیتهای صفحه ۳۳ :

توجه کنید که تشویق دانش آموزان به تولید و کارآفرینی در آینده موضوع بسیار مهمی است.

به همین دلیل فعالیتهای شماره ۵ تا ۸ کتاب را جدی بگیرید. دانش آموزان را وادار به تفکر و ارائه

طرح و پیشنهاد کنید.

فعالیت ۸ تولید در مدرسه است. ممکن است دانش آموزان بتوانند با هماهنگی شما و مسئولان

مدرسه در فضایی از مدرسه برای مثال سبزیجات بکارند و پرورش دهند یا محصولی را برای ارائه به

سایر دانش آموزان آماده کنند.

مربوط به فعالیت ۱۰ صفحه ۳۴ :

از یکی از دانش آموزان بخواهید آیات اول سوره مطففین را از روی قرآن کریم به عربی و فارسی بخواند.

از دانش آموزان بپرسید از این آیه چه میفهمند. سپس موضوع گرانفروشی و کمفروشی و اصول

کسب و کار حلال را توضیح دهید. برای فهم بیشتر موضوع مثالهایی بزنید و اجازه دهید که دانش آموزان،

فروشنده منصف را با فروشندهای که احکام دین را رعایت نمیکند، مقایسه کنند. در همینجا فعالیت شماره۱۰

را در کلاس اجرا کنید. دانش آموزان باید خود را در نقش یک فروشنده مجسم کنند.

تکلیف پایانی : فعالیت شماره ۹ را به عنوان تکلیف پایانی در نظر بگیرید

درس۸ :

مربوط به فعالیت شمارۀ ۲ صفحۀ ۳۷ :

از دانش آموزان بپرسید: شما به عنوان مصرف کننده چه چیزهای دیگری میخواستید درباره این کالاها بدانید

که روی برچسب قید نشده است؟

سپس با استفاده از این آمادگی، حقوق مصرف کننده را توضیح دهید. علامت استاندارد را

روی چند کالا به آنها نشان دهید و معنا و مفهوم آن را توضیح دهید و مؤسسه استاندارد را معرفی کنید.

فعالیت صفحه ۳۸ :

پیروی از مد، خودنمایی، چشم و همچشمی و آسیبهای اخلاقی که مصرفگرایی ایجاد میکند، از موضوعاتی است

که قابلیت بحث و گفتگو دارد. بخش دیگر مربوط به آثار نامطلوب مصرف بر محیط زیست در دنیای امروز است.

در این بحث شناخت اوضاع فرهنگی خانواده ها و محل زندگی دانش آموز، بسیار مهم است.

ازجمله آسیبهای اخلاقی که گناهی نابخشودنی است ، اسراف و ریخت و پاش می باشد .

فعالیت ۶ صفحه ۳۹ :

حلقه موبیوس نمونه ای از برچسب های زیست محیطی است که جهت مطرح کردن ادعاهای مربوط به

محتوی بازگردانی شده و قابل بازگردانی به چرخه استفاده می‏شود ( نشانه بازیافت کالاست ) .

پاسخ فعالیتها و کاربرگه های مطالعات اجتماعی هفتم ( ۸ درس جغرافیا )
درس۹ :

مربوط به فعالیت ۱ :

دانش آموزان در بیان خود به ویژگی های طبیعی و انسانی اشاره خواهند کرد بر این ویژگی ها تأکید کنید و می توانید

جدولی ترسیم کنید و این اطلاعات را در جدول بگذارید و به دانش آموزان بیاموزید که هر مکان دارای ویژگی های

طبیعی و انسانی است ودانش جغرافیا به ما کمک می کند که این ویژگی ها و رابطهٔ متقابل آنها را بشناسیم.

مربوط به فعالیت ۲ :

نیازی نیست که به پرسش ها پاسخ بدهند یا پاسخ پرسش ها را بدانند؛ بلکه دانش آموزان

با مهارت طرح سؤال که اولین مقدمهٔ هر کاوشگری است، آشنا می شوند.

مربوط به فعالیت ۳و۴ :

نقشه ناهمواری ها: کو هها، جلگه ها، قله های بلند، کوهپایه ها با رنگ قهوه ای تا زرد کم رنگ

و ارتفاعات با رنگ سبز مشخص شده است.

نقشۀ گردشگری: هتل ها، بوستان ها، فضای سبز، ترمینال، فرودگاه، موزه ها، بناهای تاریخی و…

نقشۀ تقسیمات کشوری: استان ها، مراکز استان، شهرستان ها و…

نقشۀ راه ها: را ههای اصلی و فرعی، بزرگراه و آزاد راه، پمپ بنزین، پل، راه آهن و…

مربوط به فعالیت ۵و۶ :

برای تمرین بیشتر فعالیت های ۵ و ۶ کتاب را در کلاس انجام دهید و بگذارید دانش آموزان

خودشان نتیجه را به دست آورند.

از میدان انقلاب تا ابتدای بلوار کشاورز، روی نقشه حدود ۴ سانتی متر است که روی مقیاس

مدرج معادل ۸۰۰ متر خواهد بود.

از میدان انقلاب تا چهارراه فلسطین نیز حدود ۵/ ۵ سانتی متر است که روی مقیاس مدرج معادل ۱۱۰۰ متر می باشد.

( یک کیلومتر و ۱۰۰ متر) ۱۰۰ / ۱ =۱۰۰۰ / ۱۱۰۰

مربوط به فعالیت ۷و۸ :

از گروه ها بخواهید عکس ها را روی یک صفحهٔ سفید بچسبانند و با فلش اجزای عکس را معین کنند.

پاسخ های احتمالی در فعالیت شمارهٔ ۷ به شرح زیراست: عکس شماره ۱: یک روستا را نشان می دهد.

روستا در دامنهٔ کوه واقع شده است و جاذبهٔ گردشگری دارد؛ چون در این منطقه

صنایع دستی نیز برای فروش گذاشته شده اند. خانه های این روستا حالت پلکانی دارند. احتمالاً

بخشی از درآمد مردم این روستا از طریق گردشگری و فروش کالا به مسافران تأمین می شود

عکس شمارهٔ ۲: یک منطقهٔ کوهستانی را نشان می دهد. بارش برف و باران کافی در منطقه،

موجب روئیدن مراتع در کوه ها شده و منطقه برای پرورش دام مساعد است و فعالیت

دامداری می تواند برای مردم درآمد داشته باشد. احتمالاً این منطقه مستعد زندگی کوچ نشینی است

درس۱۰ :

کاربرگهٔ شمارهٔ ۳ :

در این مرحله نقشهٔ استان محل زندگی دانش آموزان را تهیه کنید واجازه بدهید دانش آموزان

شهرستان محل زندگی خود و شهرو روستای محل زندگی خود را مشخص کنند تا دریابند که

هر استان به چند شهرستان تقسیم می شود هر شهر و استان شامل تعدادی شهر و روستاست.

بدیهی است در استان سمنان فقط انجام مرحلهٔ ۲ کافی است.

فعالیت شماره ۲ :

پاسخ های احتمالی : کمک به بازیافت زباله، نریختن زباله در مکان های عمومی مانند جوی های آب و معابر،

قدردانی از رفتگران، پرداختن به موقع عوارض نوسازی، حفاظت از اماکن و وسایلی که شهرداری جهت

رفاه حال شهروندان در شهر ایجاد کرده است؛ مانند نیمکت های بوستان ها و وسایل بازی، صندلی ها

و وسایل بازی در بوستان ها، فرهنگ سرا، حفاظت از گل کاری ها و فضاهای سبز….

فعالیت شماره ۳ :

شهرداری سالی یکبار مبالغی از شهر نشینان تحت عنوان عوارض نو سازی دریافت می کند

که جزء ردیفهای درآمدی شهرداری می باشد ، در چارچوبی که قانون برای آنها تعیین کرده

وظیفه دارند در قبال اخذ مبالغی مشخص خدماتی را به شهروندان ارائه دهند .

فعالیت شماره ۵و۴ :

لازم است دانش آموزان جهت انجام فعالیت های نقشه خوانی با توجه به نقشهٔ ص ۵۱ و نقشهٔ دیواری ناهموارهای ایران کاربرگهٔ شماره ۵ و ۴ را در کلاس انجام دهند.

کاربرگه شماره ۶ :

کرهٔ جغرافیایی را به کلاس ببرید اجازه بدهید دانش آموزان هر گروه خودشان روی این کره،

کشور ایران را پیدا کنند و به یکدیگر نشان بدهند و از آنها بخواهید خط استوا و نصف النهار مبدأ

را روی کره نشان بدهند و موقعیت ایران را در نیم کرهٔ شرقی و شمالی بهتر بشناسند تمرین با

کرهٔ جغرافیایی دانش آموزان را آماده می کند که کاربرگهٔ شمارهٔ ۶ ایران در جهان را انجام دهند.

به کارببندیم ص ۵۴ :

به عنوان تکلیف پایانی از دانش آموزان بخواهید فعالیت های شمارهٔ ۱ و ۳ به کار ببندیم را انجام دهند.

اجازه بدهید کسانی که به اینترنت دسترسی دارند، فعالیت شمارهٔ ۳ و کسانی که از سایر منابع توأم با اینترنت یا

بدون آن استفاده می کنند، فعالیت ۱ را انجام دهند. در انجام تحقیق باید نشانی سایت اینترنتی، کتاب ها، مجلات،

و سایر منابع را به دانش آموزان معرفی کنید و آنها را در اختیارشان بگذارید.

درس۱۱ :

مربوط به تصاویر ص ۵۶ :

کل و گرگ : منطقهٔ کوهستانی با پوشش مرتعی خرس : جنگل

گاندو یا تمساح پوزه‌کوتاه : ناحیه ساحلی خلیج فارس عقرب و شتر: کویر

برای این که آموزش های داده شده، ثبت شود، کاربرگهٔ شماره ۷ در کلاس توسط دانش آموزان پاسخ داده شود.

فعالیت شماره ۲ :

علت بارش فراوان در ناحیهٔ شمالی وجود رشته کوه های مرتفع البرزاست که مانع عبور توده هوای

مرطوب می شود و هنگام صعود هوای مرطوب شرایط تشکیل ابر وبارندگی را فراهم می آورد.

(به دلیل وجود رشته کوه البرز) ونفوذ هوای سرد از شمال دریای مازندران .

فعالیت شماره ۳ :

الف- معتدل و مرطوب خزری ———- ساری – رشت

ب- معتدل و نیمه خشک کوهستانی —— مشهد – زنجان – کرمانشاه

ج- گرم وخشک داخلی —————— یزد – کرمان – زاهدان

د- گرم و شرجی سواحل جنوب ———- بندر عباس – بوشهر

فعالیت شماره ۴ : مطابق نقشه صفحه ۵۹

از دانش آموزان بخواهید به تصاویر کارتونی صفحهٔ ۶۱ نگاه کنند و تفاوت های اقلیمی مناطق را

با یکدیگر بیان کنند؛ سپس کاربرگهٔ شمارهٔ ۸ در کلاس و توسط دانش آموزان انجام شود.

کاربرگهٔ شمارهٔ ۹ :

کاربرگهٔ شمارهٔ ۹ به منظور استنباط از متن و دسته بندی اطلاعات است؛ لذا از دانش آموزان

بخواهید ویژگی های محل سکونت هریک از این افراد را بخوانند و آنها را بر اساس جدول داده

شده دسته بندی کنند و در آخر نام ناحیهٔ آب و هوایی هریک از این افراد را بنویسند. در پایان کلاس

نوشته های دانش آموزان را بررسی کنید.

درس۱۲ :

فعالیت ۱ صفحه ۶۳ :

از دانش آموزان بپرسید چرا جنگل ها از بین می روند؟ چرا آب دریاها و رودخانه ها آلوده

می شود؟ با استفاده از پاسخ آنها توجه آنها را به مهم ترین عامل تخریب طبیعت یعنی انسان جلب کنید

پاسخ احتمالی : گونه های در خطر انقراض مانند پلنگ ایرانی، گوزن زرد ایرانی، مارال، خرس قهوه ای

به منظور حفظ همیشگی وضعیت زیست بوم و همچنین ایجاد محیط مناسب برای تکثیر و پرورش جانوران وحشی

فعالیت شماره ۲ :

از دانش آموزان بخواهید استنباط خود را از آن بگویند، سپس

برایشان توضیح دهید که طبیعت متعلق به همهٔ موجودات است.

فعالیت شماره ۳ :

پیام آیه ۹۹ سوره انعام : ما را به شگفتیهاى جهان آفرینش، و شناسایى خداوند از طریق آن دعوت مى‏کند.

آیات ۳۲ تا ۳۵ یس : نشانه قدرت پروردگار عالم و حق شناسى و شکر گزارى انسانها، که شکر منعم نخستین گام معرفت کردگار است.

آیه ۶۰ سوره هود : عصیان و انجام کارهای زشت و عدم شکر نعمت مستوجب غضب الهی و انتقام دنیا و عذاب آخرت است .

آیات ۱۰ تا۱۲ سوره الرحمن : گستراندن مواهب و نعمتهای خداوندی در زمین وکفر نورزیدن بر آن .

فعالیت ص ۶۹ :

کاربرگهٔ شمارهٔ ۱۰ را در کلاس از طریق بحث و گفت وگو اجرا کنید. سعی کنید دانش آموزان را

نسبت به مسائل مطرح شده در کاربرگه حساس کنید و آنها را نسبت به موضوعات برانگیزانید.

نکتهٔ مهم اصل ۵۰ این است که حفاظت از محیط زیست یک وظیفهٔ عمومی و همگانی است.

 

 

 

درس۱۳ :

فعالیت ۱ و ۲ :

با توجه به نقشه ص ۷۲

پاکستان 180میلیون

ایران 80میلیون

ترکیه 79میلیون

عراق 34میلیون

افغانستان 32میلیون

عربستان 30میلیون

آذربایجان 9/5میلیون

ترکمنستان 5میلیون

کویت 4میلیون

ارمنستان۳

ایران رتبه دوم دارد . 

 

 

 

فعالیت ۳ :

جمعیت جوان کاهش و تعداد سالمندان افزایش می یابد و جامعه از نیروی جوان که می تواند

کار کند و با فعّالیّت های اقتصادی و آموختن علم به پیشرفت کشور کمک کند، محروم می شود

در واقع باکمبود نیروی کار مواجه می شویم و فعالیت اقتصادی مان به خوبی انجام نمی گیرد .

با رشد جمعیت زیاد ، جمعیت جوان افزایش می یابد . از آنجا که این گروه سنی افرادی اند که

فعالیت های اقتصادی کشور را انجام می دهند؛ پس کشورمان در آینده نیازمند نیروی کارنخواهد بود.

 

 

 

 

فعالیت ۵ :

تراکم جمعیت استان های سیستان و بلوچستان و البرز از تقسیم جمعیت برمساحت به دست می آید.

تراکم استان البرز بسیار بسیار بیشتر است.

تراکم استان سیستان و بلوچستان، ۱۴ نفر در کیلومتر مربع است.

تراکم استان البرز، ۴۷۱ نفر در کیلومتر مربع است.

نقشه ص ۷۵ :

از دانش آموزان بخواهید در راهنمای نقشه محدودهٔ زردرنگ را به عنوان تراکم ۱۰ – ۱

نفر در کیلومتر مربع معین کنند

 

 

 

 

فعالیت ۶ :

نام ناحیه

میزان تراکم

علل

منطقهٔ شهری تهران

زیاد

پایتخت بودن، وجود سازمان های مهم دولتی، دانشگاه ها، بیمارستان ها و صنایع

جلگه های کنارهٔ دریای خزر

زیاد

باران کافی، آب فراوان، هوای معتدل و خاک حاصلخیز

دشت کویر لوت

کم

کمبود بارش و آب و هوای گرم و خشک

استان خوزستان

زیاد

داشتن منابع نفت و گاز

کوهپایه های البرز و زاگرس

زیاد

خاک حاصلخیز و باران کافی

درس۱۴ :

فعالیت ۱ :

برای آشامیدن ، شستشو ، پخت و پز ، استحمام، ماهیگیری ، آبیاری زمین و …

فعالیت ۲ :

مراحل چرخه آب

۱-تبخیر: وقتی که خورشید آب رودخانه ها یا دریاچه ها و یا اقیانوس ها را گرم می کند، آب یه شکل بخار در می آید.

این بخار آب در جو بالا می رود.

۲-تراکم: بخار آب در هوا سرد می شود و دوباره به قطرات مایع کوچک تبدیل می شود و ابرها تشکیل می شوند.

۳-بارش: هنگامی که مقدار زیادی آب متراکم شوند به طوری که هوا نتواند وزن آن را تحمل کند، آب از ابرها به شکل باران،

تگرگ یا برف دوباره به زمین بر می گردد.

۴-نفوذ: وقتی که آب به صورت باران تگرگ یا برف می بارد، مقداری از آن به زمین نفوذ می کند.

۵-رواناب: مقداری از آب به زمین فرو نمی رود بلکه در رودخانه ها و نهرها می ریزد.(جاری می شود )

فعالیت ۳ :

این مقایسه نشان می دهد ایران کشور کم آبی است. می توانید با توجه به قرار گرفتن سرزمین مان

روی نوار بیابانی ۲۰ شمالی، و ارتفاع و جهت ناهمواری ها، دلیل کمبود بارش در ایران را نیز توضیح دهید

فعالیت ۴ :

از دانش آموزان بخواهید نقشهٔ صفحه ۷۸ را به دقت بررسی کنند و سپس کاربرگهٔ شمارهٔ

۱۱ را کامل کنند. آنها باید قادر باشند موقعیت برخی رودهای مهم را روی نقشه جانمایی کنند.

فعالیت شمارهٔ ۵ :

پاسخ این است که آب دریاها شور و غیر قابل استفاده برای آشامیدن و کشاورزی است.

فعالیت شمارهٔ ۶ :

از دانش آموزان بخواهید نتایج مصاحبه را در کلاس تعریف کنند.

فعالیت شمارهٔ ۷ :

کاربرگه شماره ۱۳ : پاسخ های احتمالی:

آبیاری باغچه: هنگام غروب و عصر که تبخیر کمتر است، باغچه را آبیاری کنیم.

از آب باقی ماندهٔ شستن برنج، میوه و سبزی برای آبیاری باغچه و گلدان ها استفاده کنیم.

مسواک زدن: هنگام مسواک زدن شیر آب را بازنگذاریم؛ از یک لیوان آب برای مسواک زدن استفاده کنیم.

حمام کردن: موقع شست و شو، دوش را بازنگذاریم. از دوش های مخصوص که قابلیت تنظیم

آب کمتر دارند، استفاده کنیم. زمان حمام کردن را کوتاه تر کنیم.

شستن سبزی و میوه: ابتدا سبزی و میوه را در یک ظرف آب خیس کنیم تا پس از ضد

عفونی با مقدار کمتری آب تمیز شوند. گل ها و ضایعات سبزی را بگیریم که آب کمتری مصرف شود.

شستن اتومبیل: به جای شیلنگ از سطل آب استفاده کنیم. حتی الامکان هر روز با پارچه های

نم دار ماشین خود را تمیز کنیم.

استفاده از ماشین لباس شویی: صبر کنیم لباس های کثیف به مقدار کافی جمع شوند تا

دفعات کمتری ماشین لباس شویی را روشن کنیم.

نظافت حیاط یا راه پله: از جارو برای جمع کردن آشغال ها استفاده کنیم نه از شیلنگ آب.

برای شستن پله ها از سطل آب و زمین شوی استفاده کنیم.

فعالیت ۸ :

لیتر ۸۰۰ =۱۰×۲۰= ۲۰۰ ۲۰۰ ×۴

فعالیت ۹: شعر آب را گل نکنیم، از سهراب سپهری از اشعاری است که دانش آموزان

می توانند انتخاب کنند و در کلاس بخوانند.

فعالیت شمارهٔ ۱۰ :

در این تصویر انسان از میوه و سبزی وغلات استفاده می کند.

به عبارت دیگر بخشی از غذای انسان را گیاهان تشکیل می دهند و گیاهان نیز برای رشد و نمو به خاک

نیاز دارند ومواد غذایی خود را از خاک می گیرند.

همچنین بخش دیگری از غذای ما از جانوران تأمین می شود. این جانوران مانند دام ها نیز برای تغذیه از علف

استفاده می کنند. به عبارت دیگر این حیوانات گیاهخوارند و گیاهان مورد استفاده در خاک رشد می کنند.

علاوه بر غذا، انسان ها از خاک برای ساختن ظروف و وسایل زندگی، جاده و خانه و… استفاده می کنند.

فعالیت ۱۱ :

دانش آموزان با انجام این فعالیت پی می برند که هر مادهٔ غذایی که در جدول بنویسند، به خاک

بستگی دارد و به عبارت دیگر اهمیت خاک بهتر لمس می شود.

درس۱۵ :

مربوط به فعالیت ۱ و ۲ :

تفریح، کسب علم ، سفر زیارتی، طبیعت گردی

گردشگری آموزشی و فرهنگی ، گردشگری اجتماعی گردشگری درمانی

فعالیت ۳ :

۱ ظهور و توسعهٔ وسایل نقلیهٔ موتوری ۲ توسعهٔ شهرنشینی

۳ توسعهٔ ارتباطات و افزایش سطح فرهنگ و آگاهی مردم

۴ بهبود درآمد مردم ۵ پیدایش مؤسسات و دفاتر گردشگری

فعالیت ۴ :

توجه کنید این فعالیت به منظور پرورش و تقویت روحیهٔ کار آفرینی در دانش آموزان طراحی شده و

در این زمینه فرصت تفکر به آنها بدهید.

پاسخهای احتمالی :

ایجاد شغل های جدید مانند هتل داری – غذاخوری ، دفاتر حمل ونقل ،فروش صنایع دستی وغذاها و

شیرینی های محلی ، فروش محصولات روستایی ،نوشیدنی ، میوه و پوشاک و لباسهای تابستانی و…

کاربرگهٔ شمارهٔ ۱۴ :

قزوین تاکستان( روی نقشه فاصله این دو شهر ۵ سانتی متر است؛ از آنجا که با توجه به مقیاس

ترسیمی هر یک سانتی متر ۵ کیلومتر است؛ ۲۵ کیلومتر می باشد )

برای محاسبه،عددی را که با خط کش به دست آوردیم، در۵ کیلومتر ضرب می کنیم.

کاربرگهٔ شمارهٔ ۱۵ :

این کاربرگه نیز مربوط به درس ۱۵ می باشد .

مانند فعالیت شماره ۵ ، با توجه به راهنمای نقشه موارد خواسته شده را پیدا کرده وجهت جغرافیایی اش را نیز بگویید .

درس۱۶ :

مربوط به فعالیت ۱ و۲ و ۳ :

قبل از تشکیل این جلسه، از دانش آموزان بخواهید که درباره بارگاه امام رضا( ع) تحقیق کنند

و دانش آموزانی که به اینترنت یا منابع دیگر دسترسی دارند، در مورد بخش ها و ویژگی های خاص آستان

قدس رضوی مانند موزه ها، کاشی کاری ها، مساجد، آرامگاه شخصیت ها و خدام حرم تحقیق کنند و

هنگام ارائهٔ درس هریک مطالب خود را برای دانش آموزان بازگو کنند .

در نظر داشته باشید که بارگاه امام رضا ( ع) تنها بعد زیارتگاهی آن مطرح نیست؛ بلکه پرداختن

به معماری و موزه های این مکان از جنبهٔ تاریخی، هنری و مردم شناسی حائز اهمیت است.

فعالیت ۴ صفحه ۹۵ :

در معرفی خدام حرم ذکر این نکته ضروری است که این افراد به لحاظ احترام، علاقه و ارادتی که به امام هشتم دارند،

حاضرند وقتشان را بدون دریافت هیچ وجهی در جهت خدمت به زائران امام رضا (ع) صرف کنند .

از جمله خدماتی که خادمین حرم ارائه می کنند، راهنمایی زائران به سمت ضریح و قسمت های مختلف حرم

یا خدمات در بخش های مختلف حرم مانند کفشداری، نگهداری امانات، نظافت حرم، پهن کردن فرش ها برای

اقامهٔ نماز، کمک به افراد ناتوان، نقاره زنی، غبار روبی ضریح مطهر و… است.

مربوط به تصاویر صفحهٔ ۹۷ و۹۸ :

ضمن تعریف طبیعت گردی( اکوتوریسم) از دانش آموزان بخواهید به این تصاویر نگاه کنند و

بگویند در شهر یا استان محل سکونت آنان کدام جاذبهٔ طبیعی گردشگری وجود دارد؟

مربوط به فعالیت ۵ :

زباله های زیادی در اثر بی توجهی مسافران پدید آمده است.

پلاستیک ها و زباله ها موجب آلودگی خاک و پدید آمدن منظره های زشت می شود.

رعایت بهداشت و نظافت توسط مسافران، احداث مکان هایی برای جمع آوری زبالهٔ مسافران و

سرانجام احداث بوستان های ملی از اقداماتی است که می توان برای تمیزی و سالم ماندن طبیعت انجام داد.

مربوط به ” به کار ببندیم ” ص ۱۰۰ :

از دانش آموزان بخواهید به فعالیت شمارهٔ « ۳ به کارببندیم » با صراحت و تأکید پاسخ دهند.

از دانش آموزان بخواهید فعالیت ۱ و ۲ به کار ببندیم صفحهٔ ۱۰۰ را کامل کنند .

درشماره ۱ دانش آموزان باید از طریق پرس و جو از خانواده، یک برنامه بازدید بنویسند.

بهتر است برنامه طوری نوشته شود که ساعات و زمان مورد نظر را در برداشته باشد. برای

مثال ساعت ۹ ۸ خوردن صبحانه و آماده شدن، ساعت ۹:۳۰ رفتن به بیرون وگرفتن تاکسی، ساعت

۱۲ ۱۰ بازدید از موزه…، ساعت ۱۲:۳۰ ۱۲ برگشتن به منزل، ساعت ۴ ۱۲:۳۰ استراحت در

منزل ، ساعت ۸ ۴ بعدازظهر رفتن به بیرون شهر و بازدید از آبشار…

این فعالیت یک نوع مهارت اجتماعی و مهارت زندگی است که به دانش آموزان کمک می کند

تا بتوانند هم در آینده مهمان های خود را برای بازدید از مکان های مورد نظر راهنمایی کنند و هم حس

تعلق و علاقه مندی نسبت به جاذبه های محل زندگی خود در آنها تقویت شود.

در شمارهٔ ۲، دانش آموزان جدولی رسم می کنند این فعالیت را به صورت گروهی نیز می توان در مدرسه انجام داد.

خسارت ها یا ضررها می تواند شامل:

۱ ممکن است زباله ها را در آب رود بریزند.

۲ ممکن است به درختان تاب ببندند یا روی درختان یادگاری بنویسند.

۳ ممکن است در میان درختان آتش روشن کنند.

۴ ممکن است بطری نوشیدنی و آب و کنسرو و پلاستیک مواد غذایی را در محیط رها کنند.

۵ ممکن است تمرین تیراندازی با تفنگ بادی داشته باشند.

سپس از دانش آموزان بخواهید برای هر مورد، پیشنهادی در مقابل بنویسند؛ برای مثال:

نصب تابلوی ممنوعیت تیراندازی یا احداث محلی برای آن، گذاشتن سطل زباله با فاصلهٔ مناسب و…

توجه کنید :

با اشاره به جاذبه های توریستی ایران روی نقشهٔ گردشگری به این نکته اشاره کنید که ایران مقام پنجم دنیا

را به لحاظ داشتن جاذبه های طبیعی و مقام دهم جاذبه های انسانی و تاریخی را برای جذب گردشگر داراست.

درس۱۷ :

فعالیت شماره ۱ :

چیزهایی است که از گذشتگان برای ما به جای مانده است، یعنی میراث فرهنگی است.

میراث فرهنگی به همهٔ مردم یک کشور متعلق است و با ارزش تلقی می شود .

تأکید کنید که میراث فرهنگی نشان هویت ملی هر ملت است و علاوه بر ابزارهای مادی ممکن است

چیزهای غیر مادی مثل اعتقادات، آداب و رسوم، زبان و… را شامل شود.

فعالیت شماره ۲ :

پرسش های احتمالی دربارهٔ موضوعات به شرح زیر است:

۱ آریایی ها چه کسانی بودند؟ سکونتگاه اولیه آنان کجا بوده است؟ علت یا علل مهاجرت

آریایی ها چه بود ه است؟ آنها چه زمانی (چند سال پیش) به فلات ایران مهاجرت کرده اند؟ آریایی ها

از چه مسیر یا مسیرهایی وارد ایران شده اند؟ آنها پس از مهاجرت به ایران چه کردند؟ و… .

۲ اسکندر مقدونی که بود؟ اسکندر مقدونی اهل کدام کشور بود؟ انگیزه و هدف اسکندر

مقدونی از حمله به قلمرو امپراتوری هخامنشی چه بود؟ وقتی اسکندر به ایران حمله کرد، ایرانیان

چه کردند؟ آیا بین سپاه اسکندر و هخامنشیان جنگی در گرفت؟ اسکندر چند سال بیش به ایران

حمله کرد؟ آثار و نتایج حملهٔ اسکندر به ایران چه بود؟ جنگ بین اسکندر و ایرانیان در کدام نواحی رخ داد؟

اسکندر از کدام سمت به ایران وارد شد و به چه مناطقی رفت؟ و… .

۳ سلسه ساسانیان در چه زمانی تأسیس شد؟ ساسانیان چند سال پیش در ایران حکومت

می کردند؟ این سلسه در زمان کدام پادشاه ساسانی سقوط کرد؟ چرا حکومت ساسانی سقوط

کرد؟ دلایل و عوامل این سقوط چه بود؟ دشمنان و رقیبان خاندان ساسانی چه کسانی بودند؟

سلسلهٔ ساسانی در نتیجهٔ کدام جنگ یا جنگ هایی فرو پاشید؟ و… .

فعالیت شمارهٔ ۴ :

فعالیت شمارهٔ ۴ فعالیت انفرادی است ، از دانش آموزان بخواهید به طور انفرادی درخانواده و فامیل

پرس و جو کنند و شیء قدیمی را که میراث خانوادگی است و از آن حفاظت و نگهداری می شود، بیابند

و در کلاس نتیجه را بازگو کنند.

فعالیت شماره ۵ و ۶ :

فعالیت شماره ۵ و ۶ فعالیت گروهی است ، دانش آموزان بصورت گروهی بررسی کنند .

درس۱۸ :

فعالیت ۱ کاربرگهٔ شمارهٔ ۱۶ :

توجه کنید هدف از این فعالیت جلب توجه دانش آموزان به مشاهدهٔ دقیق مدارک و شواهد

است و یادآوری این نکته که هر آنچه از گذشته برجای مانده، حتی یک نقاشی ساده و ابتدایی می تواند

پژوهشگران را در شناخت زندگی انسان های گذشته کمک کند.

این سنگ نگاره در محل ابراهیم آباد اراک بیانگر دوره ای از زندگی بشر است که شکار

نقش مؤثر و مهمی در زندگی او داشته است و شاید برای حفظ چنین موضوع مهم و خوشایندی که

مورد علاقه و دلمشغولی او بوده، اقدام به کندن آن موضوع روی سنگ کرده است.

فعالیت ٢ :

در همین فرایند بر نقش عوامل جغرافیایی مانند رودها و خاک حاصلخیز جهت کشاورزی و

شرایط نامساعد اقلیمی در پیدایش زندگی یکجانشینی و پدید آمدن تمدن ها تأکید کنید )

فعالیت ۳ کاربرگهٔ شماره ۱۷ :

منظور از این کاربرگه نیز بررسی شواهد و مدارک و پرورش مهارت مشاهدهٔ دقیق است و انتظار نمی رود

همه به پاسخ معین برسند. پاسخ های احتمالی می تواند نانوایی و درست کردن نان، پارچه بافی، کوزه گری و

سفالگری باشد. این مُهرها نشان می دهد که تقسیم کار در آن دوره صورت می گرفته و برخی افراد در بعضی

کارها مهارت داشته اند. آنها برای انجام فعالیت های اقتصادی ابزار و وسایلی ابداع کرده بودند و… .

فعالیت ۴ :

برای مثال:

ایلامی ها دین داشته اند ← تصویر زیگورات چغازنبیل

ایلامی ها خط داشته اند ← تصویر خط تصویری ایلامی

ایلامی ها حکومت داشته اند ← لوح های گلی که قانون های پادشاهان ایلامی بر روی آن نوشته شده و…

فعالیت ۵ :

تصویر اول متعلق به حضرت نوح ( ع) و تصویر دوم حضرت ابراهیم( ع)

تصویر سوم مربوط به عبور حضرت موسی (ع) و پیروانش از رود نیل و شکافته شدن دریاست.

فعالیت ۶:

در قرآن کریم سوره هایی که به نام یک پیامبرند، عبارت اند از: یونس، یوسف، محمد، ابراهیم، هود، نوح،

آیات ۱۰۳ تا ۱۴۰ سورهٔ اعراف مربوط به سرگذشت حضرت موسی (ع) است. از

دانش آموزان بخواهید معنای آیات را بخوانند و در کلاس دربارهٔ آن گفت وگو کنند.

فعالیت ۷ :

توجه کنید که دانش آموزان در سال های قبل با سرگذشت این پیامبران آشنا شده اند؛ اما در این درس هدف آن است که نقش پیامبران الهی و مأموریت آنها برای هدایت بشر در طول تاریخ مورد تأکید قرار گیرد.

نکتهٔ مهمی که باید بر آن تأکید کرد، برانگیختن دقت و توجه دانش آموزان به موضوع هدایت و رستگاری پیروان پیامبران الهی و نبرد حق علیه باطل و پیروزی حق است.

پاسخ فعالیتها و کاربرگه های مطالعات اجتماعی هفتم ( ۸ درس تاریخ )
درس۱۷ :

فعالیت شماره ۱ :

چیزهایی است که از گذشتگان برای ما به جای مانده است، یعنی میراث فرهنگی است.

میراث فرهنگی به همهٔ مردم یک کشور متعلق است و با ارزش تلقی می شود .

تأکید کنید که میراث فرهنگی نشان هویت ملی هر ملت است و علاوه بر ابزارهای مادی ممکن است

چیزهای غیر مادی مثل اعتقادات، آداب و رسوم، زبان و… را شامل شود.

فعالیت شماره ۲ :

پرسش های احتمالی دربارهٔ موضوعات به شرح زیر است:

۱ آریایی ها چه کسانی بودند؟ سکونتگاه اولیه آنان کجا بوده است؟ علت یا علل مهاجرت

آریایی ها چه بود ه است؟ آنها چه زمانی (چند سال پیش) به فلات ایران مهاجرت کرده اند؟ آریایی ها

از چه مسیر یا مسیرهایی وارد ایران شده اند؟ آنها پس از مهاجرت به ایران چه کردند؟ و… .

۲ اسکندر مقدونی که بود؟ اسکندر مقدونی اهل کدام کشور بود؟ انگیزه و هدف اسکندر

مقدونی از حمله به قلمرو امپراتوری هخامنشی چه بود؟ وقتی اسکندر به ایران حمله کرد، ایرانیان

چه کردند؟ آیا بین سپاه اسکندر و هخامنشیان جنگی در گرفت؟ اسکندر چند سال بیش به ایران

حمله کرد؟ آثار و نتایج حملهٔ اسکندر به ایران چه بود؟ جنگ بین اسکندر و ایرانیان در کدام نواحی رخ داد؟

اسکندر از کدام سمت به ایران وارد شد و به چه مناطقی رفت؟ و… .

۳ سلسه ساسانیان در چه زمانی تأسیس شد؟ ساسانیان چند سال پیش در ایران حکومت

می کردند؟ این سلسه در زمان کدام پادشاه ساسانی سقوط کرد؟ چرا حکومت ساسانی سقوط

کرد؟ دلایل و عوامل این سقوط چه بود؟ دشمنان و رقیبان خاندان ساسانی چه کسانی بودند؟

سلسلهٔ ساسانی در نتیجهٔ کدام جنگ یا جنگ هایی فرو پاشید؟ و… .

فعالیت شمارهٔ ۴ :

فعالیت شمارهٔ ۴ فعالیت انفرادی است ، از دانش آموزان بخواهید به طور انفرادی درخانواده و فامیل

پرس و جو کنند و شیء قدیمی را که میراث خانوادگی است و از آن حفاظت و نگهداری می شود، بیابند

و در کلاس نتیجه را بازگو کنند.

فعالیت شماره ۵ و ۶ :

فعالیت شماره ۵ و ۶ فعالیت گروهی است ، دانش آموزان بصورت گروهی بررسی کنند .

درس۱۸ :

فعالیت ۱ کاربرگهٔ شمارهٔ ۱۶ :

توجه کنید هدف از این فعالیت جلب توجه دانش آموزان به مشاهدهٔ دقیق مدارک و شواهد

است و یادآوری این نکته که هر آنچه از گذشته برجای مانده، حتی یک نقاشی ساده و ابتدایی می تواند

پژوهشگران را در شناخت زندگی انسان های گذشته کمک کند.

این سنگ نگاره در محل ابراهیم آباد اراک بیانگر دوره ای از زندگی بشر است که شکار

نقش مؤثر و مهمی در زندگی او داشته است و شاید برای حفظ چنین موضوع مهم و خوشایندی که

مورد علاقه و دلمشغولی او بوده، اقدام به کندن آن موضوع روی سنگ کرده است.

فعالیت ٢ :

در همین فرایند بر نقش عوامل جغرافیایی مانند رودها و خاک حاصلخیز جهت کشاورزی و

شرایط نامساعد اقلیمی در پیدایش زندگی یکجانشینی و پدید آمدن تمدن ها تأکید کنید )

فعالیت ۳ کاربرگهٔ شماره ۱۷ :

منظور از این کاربرگه نیز بررسی شواهد و مدارک و پرورش مهارت مشاهدهٔ دقیق است و انتظار نمی رود

همه به پاسخ معین برسند. پاسخ های احتمالی می تواند نانوایی و درست کردن نان، پارچه بافی، کوزه گری و

سفالگری باشد. این مُهرها نشان می دهد که تقسیم کار در آن دوره صورت می گرفته و برخی افراد در بعضی

کارها مهارت داشته اند. آنها برای انجام فعالیت های اقتصادی ابزار و وسایلی ابداع کرده بودند و… .

فعالیت ۴ :

برای مثال:

ایلامی ها دین داشته اند ← تصویر زیگورات چغازنبیل

ایلامی ها خط داشته اند ← تصویر خط تصویری ایلامی

ایلامی ها حکومت داشته اند ← لوح های گلی که قانون های پادشاهان ایلامی بر روی آن نوشته شده و…

فعالیت ۵ :

تصویر اول متعلق به حضرت نوح ( ع) و تصویر دوم حضرت ابراهیم( ع)

تصویر سوم مربوط به عبور حضرت موسی (ع) و پیروانش از رود نیل و شکافته شدن دریاست.

فعالیت ۶:

در قرآن کریم سوره هایی که به نام یک پیامبرند، عبارت اند از: یونس، یوسف، محمد، ابراهیم، هود، نوح،

آیات ۱۰۳ تا ۱۴۰ سورهٔ اعراف مربوط به سرگذشت حضرت موسی (ع) است. از

دانش آموزان بخواهید معنای آیات را بخوانند و در کلاس دربارهٔ آن گفت وگو کنند.

فعالیت ۷ :

توجه کنید که دانش آموزان در سال های قبل با سرگذشت این پیامبران آشنا شده اند؛ اما در این درس هدف آن است که نقش پیامبران الهی و مأموریت آنها برای هدایت بشر در طول تاریخ مورد تأکید قرار گیرد.

نکتهٔ مهمی که باید بر آن تأکید کرد، برانگیختن دقت و توجه دانش آموزان به موضوع هدایت و رستگاری پیروان پیامبران الهی و نبرد حق علیه باطل و پیروزی حق است.

درس۱۹ :

توجه : هنگام طرح مباحث مربوط به محدودهٔ جغرافیایی حکومت های هخامنشی و ساسانی یادآوری

کنید که دنیای شناخته شده عصر باستان محدود به قاره های آسیا و اروپا و شمال آفریقا بوده و سایر

مناطق کرهٔ زمین هنوز شناخته نشده بود.

فعالیت ۱ :

در زمان هخامنشیان کشورهای ازبکستان، قفقاز، پاکستان، افغانستان، ترکیه،

جمهوری آذربایجان، تاجیکستان، قزاقستان، عراق، سوریه، مصر، لیبی، تونس، اردن، ارمنستان و

اروپای امروز و قسمت هایی از هندوستان امروزی جزء قلمرو هخامنشیان بوده اند.

فعالیت ۲ :

انگیزه و هدف شاهان در ایران باستان از ترسیم نقش برجسته ها می تواند نوعی

اعلام حضور و رسمیت دادن به حاکمیت، کسب مشروعیت و تأکید بر رسمیت خود به رقیبان و

همچنین میل به ماندگاری نام و آوازهٔ آنان باشد.

فعالیت ۳ :

الف : اشکانیان ب : سال میلادی با توجه به تقویم آن سال ذکر شود.

ج : ۲۲۶۲= ۲۴۸+ ۲۰۱۴ د : ۱۷۵۴ = ۲۶۰ – ۲۰۱۴ این محاسبه در اینجا با توجه به

سال میلادی که در آن به سر می بریم؛ یعنی ۲۰۱۴ میلادی صورت گرفته است.

فعالیت ۴ :

زیرا از نظر مردم ایران، سلوکیان یونانی و بیگانه به شمار می رفتند که به قدرت شمشیر بر ایران و

ایرانیان مسلط شده بودند. همچنین از نظر فرهنگی نیز میان ایرانیان و یونانیان اختلافات بسیاری وجود داشت

و باورها و عقاید و رسوم مردم ایران با فرهنگ و باورهای یونانیان متفاوت بود.

فعالیت ۵ کاربرگه شمارۀ ۱۸:

۱ با خواندن متن شمارهٔ ۱ می توان استنباط کرد که کورورش بر مناطق وسیعی از جهان آن

روز حکومت می کرده است. همچنین می توان دریافت که او با سایر فاتحان آن روز که پس از تسخیر

کشوری آن را غارت و ساکنانش را به قتل می رساندند، یا برده می کردند، متفاوت بوده و رفتاری

متفاوت با مغلوبان از خود نشان داده است و نه تنها ساکنان کشورها و شهرهای فتح شده را غارت و

آواره نمی کرد؛ بلکه به باورهای آنان احترام هم می گذاشته و به آنها توهین نمی کند.

۲ با خواندن متن شمارهٔ ۲ می توان استنباط کرد که آریو برزن و سورنا هر دو فرماندهانی نظامی

بودند. هر دو فرماندهانی شجاع بودند که برای پاسداری از مرزوبوم ایران تا پای جان تلاش کرده اند.

۳ آریو برزن قبل از سورنا می زیسته است؛ زیرا آریو برزن در زمان هخامنشیان در برابر هجوم اسکندر

مقدونی به ایران، در برابر آنها ایستاد و با آنها جنگید، اما سورنا در اواسط دوره اشکانی یعنی چند قرن بعد از

آریو برزن می زیسته است و در برابر کراسوس فرمانده سپاه روم مقاومت کرد و پیروز شد.

درس۲۰ :

پاسخ سؤال مطرح شده در متن ص ۱۲۲ :

مجلس شاهی مجلسی بود که مردان خاندان اشکانی در آن شرکت می کردند .

مجلس بزرگان که از اشراف و رؤسای قبایل و فرماندهان نظامی تشکیل می شد .

مجلس مهستان در مواقع اضطراری از ترکیب دو مجلس بزرگان و شاهی تشکیل می شد.

این تصمیم گیری ها ممکن بود، حمله به یک کشور دیگر، دفاع از کشور در برابر حمله،

رسیدگی به امور شورشیان در یک منطقه، تأمین منابع مالی خزانه حکومتی و نظایر آن باشد .

فعالیت شمارهٔ ۱ :

نشانهٔ پهناور بودن قلمرو هخامنشی و رواج خطوط مذکور در این قلمرو است .

این امر نشان می دهد که هخامنشیان به آثار و مظاهر فرهنگی ملل تابع مانند ایلامی ها و بابلی ها

احترام و به نوعی آنها را نیز به رسمیت می شناختند .

فعالیت شمارهٔ ۲ :

قدرت مطلق شاه، موروثی بودن حکومت، جنگ ونزاع بر سر به دست آوردن مقام شاهی تا حد قتل و خونریزی،

قانون محسوب شدن فرمان شاهان (عدم دخالت داشتن مردم در تصمیم گیری ها و ادارۀ کشور) و سرانجام

منتسب دانستن قدرت ومقام پادشاهی به تأیید اهورامزدا از ویژگی های مهم حکومت های ایران باستان بوده است .

فعالیت شمارهٔ ۳ :

از آنجا که در قلمرو پهناور امپراتوری ایران باستان اقوام گوناگونی با خط و زبان و فرهنگ متفاوت و

متنوع حضور داشتند و توسط حکومت ها به رسمیت شناخته شده بودند، لازم بود منشیان و دبیران با خط و

زبان های رایج در درون قلمرو امپراتوری آشنا باشند تا بتوانند نامه های های وارده و صادره را بخوانند

فعالیت شمارهٔ ۴ :

هر خبری که به نوعی با امنیت امپراتوری و با شخص پادشاه ارتباط داشت. اجازه

بدهید دانش آموزان خودشان حدس بزنند. سؤال واگراست .

فعالیت شمارهٔ ۵ :

باتوجه به نقشه ص ۱۲۴ و نقشه ص ۱۲۵ .

فعالیت شمارهٔ ۶ :

و راه های تجاری بیشتر لشکرکشی ها و جنگ ها در دورهٔ باستان به منظور دستیابی به منابع اقتصادی

و توسعهٔ قلمرو و در مواردی نیز اشاعه یا گسترش دین خاصی انجام می گرفته است در جهان امروز نیز

همان انگیزه ها وجود دارد و اگر چه بهانه هایی چون اختلافات مرزی و نظایر آن مطرح می شود؛

اما علل اصلی جنگ ها همانا تسلط بر منابع و ذخایر کشورها و مناطق مهم استراتژیک و اقتصادی جهان است

فعالیت شمارهٔ ۷ :

لباس پیاده نظام سبک تر بوده تا بتواند چالاک تر حرکت کند. سپر و نیزه یا تیر وکمان سلاح او بوده است.

سواره نظام علاوه بر نیزه و سلاح اسب داشته و لباس او شامل تجهیزاتی

چون کلاه خود و زره آهنی و فولادی و نقاب و… بوده است

فعالیت شماره ۸ :

باید گفت که نبرد پارتیزانی شیوه ای از نبرد یا عملیات نظامی به شکل نامنظم بوده است که به آن

جنگ پارتیزانی یا چریکی می گفتند. در این شیوه از جنگ دسته های غیر منظم رزمنده از طریق

شبیخون های سریع و یا کمین های غافلگیر کننده به نیروهای دشمن آسیب می رساندند و به سرعت صحنه را

ترک می کردند شیوه جنگ و گریز سواره نظام های سبک اسلحهٔ پارتی( اشکانیان ) که در برابر سپاه منظم و

مجهز سلوکیان انجام گرفت، موجب شد، پارت ها پیروزی های چشمگیری به دست بیاورند. به همین دلیل

این شیوهٔ نبرد جنگ پارتیزانی نام گرفته و امروزه به عملیات مشابه جنگی عنوان پارتیزانی اطلاق می شود .

فعالیت شمارهٔ ۹ :

از دانش آموزان بخواهید متن را بخوانند و دلیل بیاورند کدام یک از این ابتکارات به نظر آنها

جالب تر بوده است. سؤال واگراست وکاملا به واکنش شخصی دانش آموزان بستگی دارد .

درس۲۱ :

فعالیت شماره ۱ :

پاسخ های احتمالی مبنی بر وجوه تشابه : اهمیت داشتن ازدواج و تشکیل خانواده،

سرپرست بودن پدر، یادگیری برخی مهارت ها و امور مختلف از پدر و مادر.

در وجوه تفاوت : در خانواده های آن زمان تمایل به ازدواج با افراد همخون وجود داشت. خانواده ها اغلب وسایل و

کالاهای مورد نیاز را خودشان تهیه می کردند، و چنین مواردی در خانواده های امروزی به ندرت مشاهده می شود.

فعالیت شماره ۲ کاربرکهٔ شمارهٔ ۱۹:

این فعالیت با توجه به نقشه های صفحه های ۱۲۴ و ۱۲۵ انجام می شود.

نام شهرهای دورهٔ هخامنشی: اکباتان (همدان) ، رِگ ( ری) ، بیستون، پاسارگاد، پرسپولیس، نینوا.

نام شهرهای دورهٔ ساسانی: کومس (سمنان) ، ری، قم، قزوین، همدان، نهاوند، جلولا، تیسفون، بیستون، کرمانشاه،

یزد، کرمان، بم، جیرفت، پرسپولیس، استخر، پاسارگاد، اهواز، شوش، به اردشیر، ریشهر، سیراف، فیروزآباد و اگو.

از این مقایسه درمی یابیم که تعداد شهرها در دورهٔ ساسانیان به طور قابل ملاحظه ای افزایش یافته است.

چند شهر از دورهٔ ایران باستان که تا امروز پابرجا است: ری، همدان، کرمانشاه، شوش، اهواز، نیشابور، دامغان و نهاوند.

فعالیت شماره ۳ :

به طور خلاصه، مرد کفشگر تقاضای باسواد شدن فرزندان خود را در قبال کمک مالی به لشکر داشت،

اما شاه موافقت نکرد و گفت: اگر بچهٔ بازرگان باسواد شود، آن گاه م یخواهد مثل ما بر تخت سلطنت بنشیند.

از این حکایت می توان پی برد که عامه مردم در آن دوره از حقوق و امتیازاتی محروم بوده اند و این امتیازات

در انحصار طبقهٔ بزرگان بوده است.

فعالیت شماره ۴ :

امروزه حق تحصیل و سوادآموزی نه تنها برای همه اعم از زن و مرد و از هر قشر و طبقه ای که باشند،

به رسمیت شناخته می شود، بلکه حکومت سوادآموزی را تشویق و ترویج می کند.

همچنین آنها را به اصل ۳۰ قانون اساسی که در بخش حقوق ملت در صفحهٔ۱۶ کتاب درسی مطالعه کرده اند،

متوجه کنید.

درس۲۲ :

فعالیت ۱ و ۲ :

پاسخ های احتمالی در مورد مشاغلی که در عصر باستان وجود نداشته :

مثلاً خلبانی، رانندگی لوکوموتیو، تلفنچی، بر قکاری، رانندگی، نقاشی ساختمان و…

این مشاغل به دلیل عدم وجود ابزار و وسایل تولید آنها در آن دوره نمی توانسته وجود داشته باشد،

اما حرفه هایی که در عصر باستان وجود داشته و امروزه هم وجود دارد؛ برای مثال باغداری،

زراعت، دامپروری، نجاری، آهنگری، بافندگی، بنایی، نانوایی از این دست اند. البته باید توجه کرد که

در همین مشاغل نیز تحول صورت گرفته است؛ به عبارت دیگر استفاده از ابزار و وسایل ماشینی نقش

مهم و مؤثری بر تولیدات امروزی دارد. برای مثال اگر در گذشته تمام مراحل پخت و پز نان توسط نانوا

انجام م یشد، امروز بسیاری از مراحل تهیهٔ نان توسط ماشین انجام می گیرد.

فعالیت ۳ :

سرزمین های ایرانی در عهد باستان حلقهٔ اتصال و ارتباط غرب و شرق دنیا به شمار می رفت.

ایرانیان باستان درصدد بودند که از موقعیت سرزمین خود در حوزهٔ اقتصاد و بازرگانی بهره برداری

کنند. اولاً از عبور کالاهایی که از شرق به غرب می رفت و بالعکس، عوارض و حق ترانزیت دریافت

م یکردند؛ ثانیاً آنها ترجیح م یدادند به جای صادرات مواد اولیه مثل ابریشم خام، کالاهایی ساخته شده

یا منسوجات ابریشمی و … که سود بیشتری به همراه داشت، صادر کنند.

رومی ها (اروپاییان) از این سیاست اقتصادی و تجاری ایرانیان، ناخشنود بودند. لذا موضوعات

اقتصادی نیز نقش مهمی در بروز دشمنی و جن گ میان ایران و روم داشت.

به کار ببندیم ص ۱۴۰ :

به عنوان فعالیت پایانی از دانش آموزان بخواهید فعالیت شمارۀ ۲ به کار ببندیم را در منزل

انجام دهند و روی کاغذ بنویسند و با خود بیاورند.

در جامعهٔ امروز، مالیات ها جنبهٔ قانونی دارد و بر مبنای محاسبات درآمدی است و افزایش و

کاهش آن تابع نهاد قانونی و تصمی مگیری مجلس و به عبارت دیگر نمایندگان مردم می باشد و مالیات

بگیران نمی توانند به دلخواه خود نرخ تعیین کنند یا برخلاف قانون عمل کنند. در تنظیم نرخ ها و عوارض

سعی می شود اقشار دارای درآمدهای پایین از مالیات معاف یا مبلغ کمتری بپردازند. در نظام های

استبدادی گذشته، برعکس این موارد عمل می شده است.

درس۲۳ :

فعالیت شماره ۱ :

در لباس مربوط به زن اشکانی می توان عمّامه سر و چادر روی آن، پیراهن گشاد و پرچین و زیورآلات متعدد دور گردن را مشاهده کرد.

در لباس مربوط به مردان پارسی و مادی، دو نوع کلاه، پیراهن های گشاد یا تنگ با چین، آستین های تنگ و مچ دار

یا آستین های گشاد و چین دار و داشتن یا نداشتن شلوار، گل کمربند، کفش های ساقه کوتاه زبانه دار قابل مشاهده است.

فعالیت شماره ۲ :

آن بخش از موادغذایی امروز که فراوردهٔ فنّاوری های جدیدند؛ مانند فست فودهایی نظیر سوسیس، کالباس،

همبرگر، چیپس، پفک، شکلات، بیسکویت و…، در عصر باستان وجود نداشته و استفاده نمی شده است.

به علاوه امروزه انواع کنسروها، رب گوجه و آب میوه هایی که مواد نگه دارنده دارند، در

بسته بندی های صنعتی در بازار عرضه می شود.

فعالیت شماره ۳:

کشتی، سوارکاری، تیراندازی با کمان، چوگان، پرتاب نیزه، پیاده روی و کوه نوردی از جمله ورزش های مرسوم در عصر باستان است که هنوز هم رایج اند و بسیاری از آنها هنوز جزء رشته های ورزشی مهم و پرطرفدار محسوب می شوند.

فعالیت شماره ۴:

برخی از رشته های ورزشی رایج امروزی مانند فوتبال، والیبال، بسکتبال، هندبال، اسکی، اتومبیلرانی و موتورسواری، در عصر باستان مرسوم نبوده اند، زیرا هنوز وسایل و ابزارهایی که برای این گونه ورزشها لازم است، شناخته شده نبودند.

فعالیت شماره ۵:

از دانش آموزان بخواهید تقویم با خودشان همراه داشته باشند تا با مراجعه به تقویم بتوانند این فعالیت را پاسخ دهند.

یا مقلب القلوب و الابصار: ای دگرگون کنندهٔ قلب ها و چشم ها

یا مدبر الیل و النهار: ای گرداننده و تنظیم کنندهٔ روزها و شب ها

یا محول الحول و الاحوال: ای تغییردهندهٔ حال انسان و طبیعت

حول حالنا الی احسن الحال: حال ما را به بهترین حال دگرگون فرما

فعالیت شماره ۶:

قبل از شروع درس، یک هفته فرصت بدهید که دانش آموزان فعالیت شمارهٔ ۶ صفحهٔ۱۴۷ را پرس و جو و انجام دهند

الف :

۱ سیب: نماد سلامتی؛ ۲ سنجد: نماد فرزانگی و زایش؛

۳ سبزه: یادآور سبزی و نشاط؛ ۴ سمنو: سمبل قدرت و توانمندی؛

۵ سیر: نماد سیری چشم و دل؛ ۶ سرکه و سماق: نماد تسلیم و رضا و صبر؛

۷ سکه: نماد خیر و برکت و دارایی

ب : مواد لازم برای تهیهٔ سمنو: جوانهٔ گندم آرد سبوس دار

طرز تهیه: شیرهٔ جوانهٔ گندم را استخراج و با آرد گندم مخلوط می کنند و با مقداری آب روی شعلهٔ اجاق می گذارند،

آن قدر حرارت می دهند تا غلیظ شود. مایع سمنو هنگام حرارت دادن باید مرتب به هم زده شود تا تَه نگیرد و مثل حلوا شود.

فعالیت شماره ۷:

به عنوان تکلیف پایانی از دانش آموزان بخواهید فعالیت شمارهٔ ۷ را داوطلبانه انجام دهند ،

تفاوت های فردی را در نظر بگیرید، ضمناً در صورتی که بعضی دانش آموزان تمایل به نوشتن

نداشته باشند، ممکن است با نقاشی این سبک زندگی را نشان دهند . توجه کنید این فعالیت یک خلاقیت است

و در ضمن منجر به این می شود که دانش آموزان ابعاد مختلف سبک زندگی در ایران باستان را به دقت

مطالعه و مرور کنند تا بتوانند این انشای تخیلی را بنویسند و خود را در فضای ایران باستان مجسم کنند.

نکته ص ۱۴۳: آسیا بهای دستی سنگی، آسیاب های آبی، آسیاب های بادی، و آسیا بهای ماشینی

(دیزلی برقی) انواع آسیاب هایی اند که بشر تاکنون ابداع و از آنها استفاده کرده است.

درس۲۴ :

فعالیت شماره ۱ کاربرگهٔشمارهٔ ۲۰ :

جهت انجام ، دانش آموزان را راهنمایی کنید تا از طریق شباهت ظاهری و

لفظی، واژگان دو ستون را به شرح زیر با یکدیگر مطابقت دهند:

آپ ← آب؛ آتَرْ / آذر ← آتش؛ اَرتاوهِشتا ← اردیبهشت؛ باژ ← باج )خراج(؛ پوسْرَ ← پسر؛ پوهل ← پُل؛

خرزنگ ← خرچنگ؛ دات ← داد )عدل، دادگری(؛ دوش خِم ← دژخیم؛ راستَگ← راسته ( بازار ) ،

کی کوات ← کیقباد؛ ماهیگ ← ماهی؛ وُهومن ← بهمن؛ وهیشت ← بهشت؛ هورشید ← خورشید؛

هونر ← هنر؛ پیشَگ ← پیشه.

نکته: عنوان خطوط ترسیمی روی نمودار خط زمان، صفحه ۱۴۹ :

از چپ به راست: ۱ خط تصویری تمدن جیرفت از نوع هندسی، ۲ خط تصویری ایلامی،

۳ خط میخی دورهٔ هخامنشی، ۴ خط پهلوی دورهٔ ساسانی.

فعالیت شماره ۲ :

نیاز به شمارش و محاسبه کردن، نخستین محرک بشر برای ابداع و اختراع خط بوده است.

پس از این که انسان ها شروع به دامپروری و کشاورزی کردند و یک جانشین شدند، روابط

و نوع همکاری آنان با یکدیگر گسترده تر شد. از این رو، ناگزیر شدند مقرراتی وضع کنند تا براساس

آن با یکدیگر همکاری کنند، بنابراین ضرورت داشت مقررات مذکور در جایی ثبت و ضبط( نگارش)

شود تا از خاطر نرود و افراد همگی ملزم و متعهد به انجام آنها باشند. علاوه بر نیازهای مذکور، تمایل به

حفظ خاطره و میل به ماندگاری نام و نشان، یکی دیگر از انگیزه های بشر برای ابداع خط بوده است.

فعالیت شماره ۳ :

چون علامت و نشانه های این خط شبیه به میخ است، به خط میخی معروف شده است.

فعالیت شماره ۴ :

این شکل از خط ایلامی از نوع خط تصویری است.

فعالیت شماره ۵ :

توجه کنید هدف از این کاربرگه آموزش خط میخی نیست؛ بلکه هدف جلب توجه و علاقهٔ

دانش آموزان به فرهنگ و تمدن ایران باستان است .

ابتدا واژه را به فارسی باستان بخوانید. برای مثال، بنویسید: وَ زَ رَ کَ )یعنی بزرگ(

حال هر یک از علائم وَ زَ رَ کَ را در جدول پیدا کنید و نماد میخی آن را بگذارید.

در تمرین ۲ کاربرگه از دانش آموزان بخواهید حدس بزنند یا با مراجعه به تصاویر متن کتاب، پاسخ را بنویسند.

خط های تصویری در تمدن های پیش از آریایی ها، یعنی در تمدن هایی چون جیرفت و ایلام به کار می رفته است.

خط میخی در دورهٔ هخامنشیان و خط پهلوی در دورهٔ اشکانیان و ساسانیان رواج داشته است.

فعالیت شماره ۶ :

این فعالیت به این منظور طراحی شده است که دانش آموزان با مشاهدهٔ دقیق تصاویر ظروف و

اشیای متعلق به عصر باستان، به توانایی های علمی و مهارت های فنی ایرانیان باستان پی ببرند.

انتظار می رود اعضای هر گروه با ملاحظهٔ تصاویر مذکور و زیرنویس آنها، بتوانند تشخیص دهند

ایرانیان باستان:

۱ انواع فلزات مثل طلا، نقره، مس، مفرغ، برنز و… را می شناخته اند، ۲ طریقهٔ ذوب و

استخراج فلزات را می شناخته اند؛ زیرا فلزات مذکور به صورت خالص در طبیعت موجود نبوده است،

۳ به دانش و فن ریخته گری و قالب ریزی مسلط بوده اند که توانسته اند چنین ظروفی بسازند، ۴ ذوق

و مهارت هنری بالایی داشته اند که توانست هاند ظروفی با چنان ظرافت، دقت و زیبایی طراحی کنند، ۵

در طراحی و محاسبات هندسی تبحر داشته اند.

(شناخت فلزات، ذوب و استخراج فلزات، ریخته گری و قالب ریزی، طراحی و ذوق هنری،

محاسبات هندسی، سفال گری)

فعالیت شماره ۷ :

فعالیت ۷ بیشتر بناهای باقی مانده از دورهٔ باستان را کاخ ها، آتشکده ها، قلعه ها و پل ها ( ابنیهٔ

حکومتی و عمومی) تشکیل می دهند و تقریباً از خانه های مردم عادی آثار چندانی برجای نمانده است.

علت این پدیده را باید در نوع مصالح ساختمانی مورد استفاده، نحوهٔ ساخت و ساز، و نوع معماری

جست و جو کرد. شاهان و سایر صاحب منصبان حکومتی، مرغوب ترین مصالح ساختمانی و بهترین و

ماهرترین مهندسان، بنایان، کارگران و سنگ تراشان را برای ساختن کاخ ها، آتشکده ها( معابد) ، پل ها

و قلعه ها به خدمت می گرفتند؛ بنابراین، بنایی که ساخته می شد، از استحکام کافی برخوردار بود و در

برابر حوادث طبیعی یا تخریب های انسانی مقاوم تر بود؛ اما مردمان عادی را این توان و امکان نبود

که ساختمان هایی با چنان مصالح مرغوب و مستحکم بنا کنند، بنابراین، ساختمان هایی که مردم عادی

می ساختند، نمی توانست در برابر آسیب های طبیعی و انسانی مدت زمان زیادی دوام آورد.

تکلیف پایانی :

به عنوان تکلیف پایانی از دانش آموزان بخواهید به طور داوطلبانه یکی از فعالیت های زیر را انجام دهند:

فعالیت ۸ صفحهٔ ۱۵۱ ، هریک از دانش آموزان تصویر یا کارت پستالی از یک بنای ایران باستان

را به همراه حدود یک پاراگراف توضیح درباره آن، به کلاس بیاورند و روی تابلو نصب کنند.

و فعالیت ۲ به کار ببندیم:

دانش آموزان علاقه مند به کاردستی ماکتی از یک اثر تاریخی ایران باستان بسازند.

 

 

 

 

 

[ ] [ ] [ مدیر ]
.: Weblog Themes By Pichak :.

درباره وبلاگ

محمد باقر عزیزی دبیر مطالعات اجتماعی ناحیه 2 زنجان . هدف از ایجاد این وبلاگ کمک به آموزش هر چه بهتر درس مطالعات به دانش آموزان و ارائه مطالب جدید پیرامون موضوع مطالعات اجتماعی می باشد. -------------------------------------------- کلامی از شیخ بهایی: آدمی اگـــــر پیامبر هم باشد از زبان مردم آسوده نیست، زیرا: اگـــــــر بسیار کار کند، میگویند احمق است * *! اگـــــــــر کم کار کند، میگویند تنبل است !* * اگـــــــر بخشش کند، میگویند افراط میکند !* * اگــــــــر جمع گرا باشد، میگویند بخیل است !* * اگــــــــر ساکت و خاموش باشد، میگویند لال است !* * اگــــــــر زبان آوری کند، میگویند وراج و پر گوست !* * اگــــــــــر روزه برآرد و شبها نماز بخواند، میگویند ریا کار است !* * و اگــــــــر نکند، میگویند کافر است و بی دین !* * لذا نباید بر حمد و ثنای مردم اعتنا کرد و جز از خداوند نباید از کسی ترسید.* * پس آنچه باشید که دوست دارید.* * شاد باشید، مهم نیست این شادی چگونه قضاوت شود.* *
موضوعات وب
لینک های مفید




امکانات وب
....................
Xبستن تبلیغات

  •  |