مقایسه نظام سیاسی ایران با نظام سیاسی کشورهای پیشرفته

مقایسه نظام سیاسی ایران با نظام سیاسی کشورهای پیشرفته  -

درادامه مطلب


جدول مقایسه نظام های سیاسی

در این قسمت به بررسی تطبیقی و در عین حال اجمالی نظام سیاسی ایران با سه کشور انگلستان، فرانسه و آمریکا در محورهایی نظیر:

مشروعیت حاکمیت، عوامل تأثیرگذار بر حاکمیت، نحوه و شرایط انتخابات مقامات عالی رتبه، وظایف و اختیارات مقامات قانون گذاری، اجرایی و قضایی می پردازیم. انتخاب این سه کشور بدین جهت است که هر یک نمونه ای کامل از انواع رژیم ها و نظام های رایج دنیا می باشند؛

انگلستان نمونه رژیم پارلمانی،

آمریکا نمونه رژیم ریاستی

فرانسه نمونه رژیم ریاستی- پارلمانی

است و بقیه کشورها اصولاً از این سه نظام الگو گرفته اند. جدول هایی که ارائه می گردد می تواند در تطبیق و مقایسه میان نظام جمهوری اسلامی ایران با این سه نظام الگو، مفید واقع شود.


جدول شماره (1) حاکمیت و عوامل تأثیرگذار بر قدرت سیاسی در کشورهای ایران، انگلستان، فرانسه و آمریکا

ردیف

نام کشورها

جمهوری اسلامی ایران

پادشاهی انگلستان

جمهوری فرانسه

جمهوری آمریکا

عناوین

1

مشروعیت حاکمیت

الهی با مقبولیت مردمی

موروثی- مردمی

مردمی

مردمی

2

مراجعه به آرای عمومی

بیشتر از نظام های دیگر (به طور متوسط هر سال یک بار)

کمتر از سه نظام دیگر (با توجه به رژیم پارلمانی)

کمتر از آمریکا

بیشتر از انگلستان و فرانسه

3

رابطه دین با دولت

عدم جدایی دین از دولت

جدایی دین از دولت

جدایی دین از دولت

جدایی دین از دولت

4

احزاب سیاسی

چند حزبی با تنوع زیاد

دو حزبی 

چند حزبی 

دو حزبی 

5

کثرت گرایی

نامحدود در چارچوب موازین اسلامی

محدود

نامحدود

محدود

 


جدول شماره (2) نحوه و شرایط انتخابات مقامات عالی کشورهای ایران، انگلستان، فرانسه و آمریکا 

ردیف

نام کشورها و مقامات اجرایی

جمهوری اسلامی ایران

پادشاه انگلستان

رئیس جمهور فرانسه

رئیس جمهور آمریکا

عناوین

ولی فقیه

رئیس جمهوری

1

شرایط انتخاب شدن

1. صلاحیت لازم برای افتا در ابواب مختلف فقه 2. عدالت و تقوای لازم برای رهبری امت اسلام 3. بینش صحیح سیاسی و اجتماعی، تدبیر، شجاعت، مدیریت و قدرت کافی برای رهبری

1. ایرانی الاصل
2. تابعیت ایران
3. مدیر و مدبر
4. دارای حسن سابقه و امانت و تقوا
5. مؤمن و معتقد به مذهب رسمی کشور

موروثی

معرفی به شورای قانون اساسی از طرف حداقل پانصد نفر از شهروندان

1. تابعیت کشور ایالات متحده آمریکا 2. دارا بودن حداقل 35 سال سن 3. چهارده سال اقامت متوالی

2

نحوه انتخاب شدن

دو مرحله ای توسط خبرگان منتخب مردم

رأی مستقیم مردم

موروثی

رأی مستقیم مردم

دو مرحله ای، توسط هیئت انتخاب کنندگان

3

موقعیت و جایگاه

عالی ترین مقام رسمی

بعد از ولی فقیه عالی ترین مقام رسمی

عالی ترین مقام رسمی

عالی ترین مقام رسمی

عالی ترین مقام رسمی

4

مسئولیت

دارد

دارد

ندارد

اصل بر عدم مسئولیت جز در مورد ارتکاب خیانت سنگین

دارد

5

مدت دوره تصدی

نامحدود ولی قابل عزل

چهار سال

مادام العمر

هفت سال 

چهار سال

6

انتخاب مجدد

ـــ

دو دوره متوالی

ـــ

محدودیتی ندارد

دو دوره متوالی

 

 


جدول شماره (3) نحوه و شرایط عزل و استعفای مقامات عالی کشورهای ایران، انگلستان، فرانسه و آمریکا 

ردیف

نام کشورها و مقامات اجرایی

جمهوری اسلامی ایران

پادشاه انگلستان

رئیس جمهور فرانسه

رئیس جمهور آمریکا

عناوین

ولی فقیه

رئیس جمهور

1

آیا عالی ترین مقام رسمی قابل عزل است؟

بلی

بلی

خیر

بلی

بلی

2

شرایط عزل

1. ناتوانی رهبر از انجام وظایف قانونی خود

2. از دست دادن یکی از شرایط رهبری

3. فاقد بودن برخی شرایط از ابتدا

1. حکم دیوانعالی کشور به تخلف وی از وظایف قانون و تصویب نهایی ولی فقیه

2. رأی مجلس به عدم کفایت وی و تصویب نهایی ولی فقیه

ـــ

درخواست دولت از شورای قانون اساسی و رأی اکثریت مطلق اعضای این شورا

محکومیت رئیس جمهور با رأی دو سوم اعضای سنا

3

نهاد صلاحیتدار برای عزل عالی ترین مقام رسمی

مجلس خبرگان

ولی فقیه

ـــ

شورای قانون اساسی

مجلس سنا

4

حق استعفا

دارد

دارد

دارد

دارد

دارد

5

مسئله جانشینی

شورایی مرکب از رئیس جمهور، رئیس قوه قضاییه و یکی از فقهای شورای نگهبان

معاون اول رئیس جمهور

ولیعهد

رئیس مجلس سنا

معاون رئیس جمهور

 

 


جدول شماره (4) عناوین و اختیارات مقامات عالی اجرایی کشورهای ایران، انگلستان، فرانسه و آمریکا در زمینه اجرایی 

ردیف

نام کشورها و مقامات عالیه اجرایی

جمهوری اسلامی ایران

انگلستان

فرانسه

آمریکا

عناوین

ولی فقیه

رئیس جمهور

پادشاه

نخست وزیر

رئیس جمهور

نخست وزیر

رئیس جمهور

1

ریاست قوه مجریه

ـــ

× 

ـــ

×

×

ـــ

×

2

مسئولیت اجرای قانون اساسی

ـــ

×

ـــ

ـــ 

×

ـــ

ـــ

3

انتخاب نخست وزیر یا معاون

ـــ

×

×

ـــ

×

ـــ

ـــ

4

عزل و نصب وزرا و قبول استعفای آنها

ـــ

×

ـــ

×

×

ـــ

×

5

ریاست هیئت وزیران

ـــ

×

ـــ

×

×

ـــ

×

6

عزل و نصب مقامات عمده قوه مجریه

ـــ

×

ـــ

×

×

ـــ

×

7

تعیین سفرا و نمایندگان دیپلماتیک

ـــ

×

ـــ

×

×

ـــ

×

8

پذیرش استوارنامه های سفرا و نمایندگان کشورهای خارجی

ـــ

×

×

ـــ

×

ـــ

×

 

 


جدول شماره (5) عناوین وظایف و اختیارات مقامات عالی اجرایی کشورهای ایران، انگلستان، فرانسه و آمریکا در زمینه نظامی و قضایی 

ردیف

نام کشورها و مقامات عالیه اجرایی

جمهوری اسلامی ایران

انگلستان

فرانسه

آمریکا

عناوین

ولی فقیه

رئیس جمهور

پادشاه

نخست وزیر

رئیس جمهور

نخست وزیر

رئیس جمهور

1

فرماندهی کل نیروهای مسلح

×

ـــ

×

ـــ

×

ـــ

×

2

اعلان جنگ و صلح

×

ـــ

×

ـــ

×

ـــ

×

3

عزل و نصب مقامات عالی رتبه کشوری و لشکری

×

ـــ

×

ـــ

×

ـــ

×

4

ریاست شورای عالی دفاع یا شورای عالی امنیت ملی

ـــ

×

ـــ

×

×

ـــ

×

5

تعیین عالی ترین مقام قضایی

×

ـــ

×

ـــ

×

ــــ

× 

6

عفو و تخفیف مجازات محکومین

×

ـــ

×

ـــ

×

ـــ

×

 

 


جدول شماره (6) عناوین وظایف و اختیارات مقامات عالی اجرایی کشورهای ایران، انگلستان، فرانسه و آمریکا در زمینه قانون گذاری 

ردیف

نام کشورها و مقامات عالیه اجرایی

جمهوری اسلامی ایران

انگلستان

فرانسه

آمریکا

عناوین

ولی فقیه

رئیس جمهور

پادشاه

نخست وزیر

رئیس جمهور

نخست وزیر

رئیس جمهور

1

وتوی تعلیقی

ـــ

ـــ

×

ـــ

×

ـــ

× 

2

امضای قوانین، آیین نامه ها، عهدنامه ها و قراردادهای بین المللی

ـــ

×

ـــ

×

×

ـــ

×

3

ارسال پیام به پارلمان و یا تقاضای تشکیل جلسات پارلمان

ـــ

×

×

ـــ

×

ـــ

×

4

مذاکره مستقیم با نمایندگان

ـــ

×

ـــ

×

×

ـــ

×

5

انحلال پارلمان

ـــ

ـــ

×

ـــ

×

ـــ

ـــ

6

پیشنهاد تجدید نظر در قانون اساسی

×

ـــ

ـــ

ـــ

×

ـــ

ـــ

 

 


جدول شماره (7) عناوین وظایف و اختیارات مقامات عالی اجرایی کشورهای ایران، انگلستان، فرانسه و آمریکا در زمینه قانون گذاری

ردیف

نام کشورها و مقامات عالیه اجرایی

جمهوری اسلامی ایران

انگلستان

فرانسه

آمریکا

عناوین

ولی فقیه

رئیس جمهور

پادشاه

نخست وزیر

رئیس جمهور

نخست وزیر

رئیس جمهور

1

تعیین سیاستهای کلی کشور

×

ـــ

ـــ

×

×

ـــ

×

2

اظهار نظر در سیاست داخلی کشور

×

×

ـــ

×

×

×

×

3

تعیین خط مشی و سیاست کلی هیئت دولت

ـــ

×

ـــ

×

ـــ

×

×

4

تضمین استقلال و تمامیت ارضی و اتخاذ تدابیر مقتضی در مورد اضطراری

×

ـــ

×

ـــ

×

ـــ

×

5

شناسایی دولت ها

ـــ

×

×

ـــ

×

ـــ

×

6

رجوع به آرای عمومی یا دستور همه پرسی

× 

ـــ

ـــ

ـــ

×

ـــ

ـــ

7

تنظیم روابط قوای سه گانه

×

ـــ

ـــ

ـــ

×

ـــ

ـــ

8

اعطای نشان های دولتی

ـــ

×

×

ـــ

×

ـــ

×

9

توزیع عناوین و مدال های نظامی

×

ـــ

×

ـــ

×

ـــ

×

 

 


جدول شماره (8) نحوه و شرایط انتخاب نمایندگان مجلس در کشورهای ایران، انگلستان، فرانسه و آمریکا

ردیف

نام کشورها

جمهوری اسلامی ایران

انگلستان

فرانسه

آمریکا

عناوین

1

ترکیب قوه مقننه

یک مجلس دو رکنی: مجلس شورای نگهبان

و شورای نگهبان

دو مجلسی: عوام و اعیان یا لردها

دو مجلسی: ملی و سنا

دو مجلسی: نمایندگان و سنا

2

دوره نمایندگی

چهار سال

مجلس عوام: پنج سال و مجلس اعیان: نامحدود

مجلس ملی: پنج سال مجلس سنا: نه سال

مجلس نمایندگان دو سال مجلس سنا: شش سال

3

شرایط انتخاب شوندگان

تابعیت ایران، اعتقاد به اسلام و نظام جمهوری اسلامی، وفاداری به قانون اساسی و ولایت فقیه، حداقل مدرک فوق دیپلم، حداقل سن 30 سال و حداکثر 75 سال

تابعیت انگلستان

مجلس ملی: حداقل 23 سال


مجلس سنا: حداقل سن، 35 سال 

مجلس نمایندگان: حداقل 25 سال، هفت سال تابعیت ممتد و سابقه اقامت در حوزه انتخابیه

مجلس سنا: حداقل سی سال، نه سال تابعیت و سابقه اقامت در حوزه انتخابیه

4

شرایط انتخاب کنندگان

تابعیت ایران، 18 سال تمام و عاقل بودن

تابعیت انگلستان، حداقل سن، 21 سال

تابعیت فرانسه

تابعیت آمریکا، حداقل سن بیست و یک سال

5

نحوه انتخاب

مستقیم

مجلس عوام: مستقیم،

مجلس اعیان: انتصابی

مجلس ملی: مستقیم

مجلس سنا: غیرمستقیم

مجلس نمایندگان: مستقیم

مجلس سنا: غیرمستقیم

6

وظایف و اختیارات

قانون گذاری و نظارت بر قوه مجریه

قانون گذاری و نظارت بر قوه مجریه

قانون گذاری و نظارت بر قوه مجریه

قانون گذاری و تجدید نظر در قانون اساسی و نظارت بر قوه مجریه 



تاريخ : پنجشنبه ۱۳٩٤/۱۱/٢٢ | ۱٠:٢٥ ‎ب.ظ | نویسنده : عـــــزیــــــزی | نظرات ()