معرفی سازمان کشورهای گروه( D8)

مقدمه
  
علیرغم این که آزادسازی تجاری و جهانی شدن اقتصاد، دو مشخصه اصلی نظام تجارت جهانی در عصر حاضر به شمار می روند، از اهمیت رویکرد به تشکل ها وسازمان های اقتصادی و تجاری بین کشورها کاسته نشده است. انگیزه هایی همچون توسعه تجارت ، نیل به منافع مادی ، همکاری های متقابل در زمینه های تجاری، اقتصادی و سیاسی ، تامین ملاحظات امنیتی و سیاسی از جمله عوامل روی آوردن به این گونه همکاری های گروهی هستند. پس از اتمام دور مذاکرات اروگوئه و تاسیس سازمان تجارت جهانی بعد دیگری به موارد فوق افزوده شده است،که شامل آماده سازی کشورها برای استفاده از فرصت ها و تجهیز آنان برای فایق آمدن بر مشکلاتی است که نظام جدید تجارت جهانی پیش روی کشورها و بالاخص کشورهای در حال توسعه گشوده است. از زمینه های نام برده شده می توان برای سهولت در پیوستن این کشورها به نظام جدید تجارت جهانی استفاده نموده و از مزایای این نظام در خصوص دسترسی به بازارها به نحو بهتر بهره برد.
  
سازمان کنفرانس اسلامی یکی از تشکل هایی است که به لحاظ سیاسی و اقتصادی دارای اهمیت ویژه ای میباشد. هرچند این سازمان در گذشته گام های مفید و مهمی در جهت افزایش همکاری های اقتصادی و تجاری در بین اعضا برداشته است، هنوز نتایج مورد انتظار در خصوص توسعه تجاری و همکاری های اقتصادی حاصل نشده است
  
بی تردید یکی از راه های افزایش همکاری ها در این سازمان، ایجاد بازار مشترک اسلامی است. برای رسیدن به این هدف و ایجاد زمینه و بستر مناسب برای فعالیت موثر ، استفاده از تشکیلاتی چون گروه هشت کشور اسلامی مفید بوده و می توان از پیوستن زیر گروه های کشورهای اسلامی چون اکو، شورای همکاری خلیج فارس و گروه هشت کشور اسلامی در جهت اهداف اقتصادی و تجاری سود برد و از تجربیات آنان استفاده نمود

 

.

فصل اول- معرفی گروه D8


   1-1. نحوه شکل گیری 
  
گروه هشت کشور مسلمان درحال توسعه که اندونزی، ایران، بنگلادش، پاکستان، ترکیه، مالزی، مصر و نیجریه در آن عضویت دارند، از جمله پیمان هایی است که به منظور ایجاد روابط مستحکم اقتصادی و تقویت نفوذ این کشورها در بازارهای جهانی و برقراری گفت وگو با هشت کشور صنعتی تشکیل گردیده است و پایه گذار آن نجم الدین اربکان نخست وزیر اسبق اسلام گرای ترکیه است که با سفر به کشور های عضو در تیرماه سال 1375 ، زمینه تأسیس این گروه را فراهم نمود. گروه کشورهای موسوم به D8در واقع از تشکیلات جانبی سازمان کنفرانس اسلامی است.
  
این کشورها با جمعیتی بالغ بر 980 ملیون نفر ، که هر کشور به جز مالزی دارای جمعیتی معادل 70 ملیون نفر است، دارای منابع طبیعی بسیار غنی میباشد، با این وجود به دلیل عواملی چون وقوع جنگ به اندازه کافی توسعه نیافته اند.
  
پس از یک سلسله نشست های مقدماتی ، نخستین اجلاس سران D8 با حضور سه رئیس جمهور و چهار نخست وزیر و یک وزیر خارجه با هدف تقویت همکاری اقتصادی میان کشورهای مزبور و برقراری گفتگو با گروه هشت کشور پیشرفته صنعتی G8 رسما در تاریخ 25 خرداد ماه 1376 ( 15 ژوئن 1997) در استانبول آغاز به کار کرد
   
   
   1-2. اهداف
  
در بیانیه منتشر شده در اولین اجلاس سران، اهداف اصلی، چگونگی همکاری و همفکری اعضای گروه، ایجاد امکان عضویت سایر کشورهای در حال توسعه، برقراری رابطه با سایر سازمان های بین المللی به ویژه سازمان کنفرانس اسلامی و نحوه انتصاب مدیر اجرایی آن به تصویب رسید.
  
از اهداف اصلی این تشکل می توان به موارد زیر اشاره کرد:
   -
توسعه اقتصادی و اجتماعی
   -
تقویت موقعیت کشورهای در حال توسعه در اقتصاد جهانی
   -
ایجاد تنوع و موقعیت های جدید در روابط بازرگانی


   -
تقویت حضور در تصمیم سازی در سطح بین المللی 
   -
ارتقای سطح زندگی مردم درکشورهای عضو ،
  
که اهداف فوق الذکر با تکیه بر اصول زیر می باشد:
  
صلح، گفتگو، همکاری، عدالت، تساوی و مردم سالاری.

 

ایران : اهداف کلی خود را در این سازمان به شرح زیر اعلام کرده است
   -
تقویت هرچه بیشتر نقش اسلام در میان اعضای گروه
   -
همکاری اقتصادی با کشورهای عضو در جهت تحقق اهداف اقتصادی نظام از طریق بهره گیری از امکانات گسترده آنها
   -
همکاری و همیاری با کشورهای عضو در عرصه سیاسی، فرهنگی و اقتصادی و تحکیم پیوندهای سیاسی
   -
همکاری و اتخاذ مواضع مشترک اقتصادی در میان کشورهای در حال توسعه مسلمان در عرصه روابط اقتصادی بین المللی 
   -
همکاری و هماهنگی در امور صنعتی و فناوری
   -
تحکیم پیوندهای سیاسی از طریق همکاری های همه جانبه 
   -
استفاده از تجارب کشورهای عضو در جهت رفع تنگناهای اجتماعی و اقتصادی و بهره گیری از گروه به منظور برخورد با تهدیدها و چالش های بین المللی.

    عضویت :

در این گروه برای دیگر کشورهای در حال توسعه که به اهداف و اصول آن پایبند باشند امکان پذیر است و مانعی نیز جهت عضویت آنان در سازمان های منطقه ای و بین المللی نخواهد بود.بر اساس تصمیمات اجلاس سران این هشت کشور که در 15 ژوئن 1997 در ترکیه برگزار شد، ساختار تشکیلاتی سازمان مزبور به شرح زیراست:


  
الف) اجلاس سران: به عنوان ارگان عالی متشکل از روسای جمهور و نخست وزیران، هر دو سال یک بار تشکیل جلسه می دهند. اولین اجلاس سران گروه در سال 1376( 1997) در استانبول، دومین اجلاس در سال 1377( 1999) در داکا، سومین آن در اسفند ماه 1379( 2001) در قاهره و چهارمین نشست سران در بهمن 1383( 2004) در تهران برگزار شد.
   
  
ب) شورای وزیران: این شورا به عنوان « رکن سیاسی» و تصمیم گیری با حضور وزرای خارجه هشت کشور سالی یک بار تشکیل جلسه خواهد داد. شورای وزیران تاکنون هشت اجلاس رسمی و چهار نشست غیر رسمی برگزار نموده است. هفتمین نشست رسمی وزرای خارجه در تاریخ 27 بهمن 82 به فاصله دو روز قبل از چهارمین اجلاس سران در تهران تشکیل گردید. هشتمین اجلاس رسمی وزرای خارجه نیز در تاریخ 6 مهر ماه 1383 در نیویورک برگزار شد.
  
ج) کمیته متشکل از کارشناسان ارشد هر کشور: به عنوان «رکن اجرایی و نظارتی» با حضور معاونان وزرای خارجه هشت کشور سالی دوبار برگزار می شود. کمیسیون نیز تعداد 17 اجلاس رسمی و دو اجلاس غیر رسمی و یک اجلاس ویژه داشته است. پانزدهمین نشست کمیسیون در تاریخ 26 بهمن 82 قبل از هفتمین نشست وزیران خارجه و چهارمین اجلاس سران در تهران تشکیل گردید . شانزدهمین نشست مزبور در تاریخ 21-20 تیر ماه 83 در تهران و هفدهمین نشست در تاریخ 6 مهر ماه 1383 در نیویورک برگزار شد. هجدهمین نشست کمیسیون مقامات ارشد، نیز در تاریخ دوم خرداد ماه 1384 در تهران برگزار گردید.
  
د) نحوه هماهنگی تصمیم گیری: کلیه تصمیمات در ارکان D8 بر اساس نظرسنجی جمعی اتخاذ می شود
  
هر یک از اعضای کیمسیون مقامات ارشد مسئول هماهنگی ملی در کشور خود خواهند بود.

 

 

به منظور انجام هماهنگی و حفظ تماس منظم بین کشورهای عضو، میزبان اجلاس فعلی به عنوان رئیس اجلاس بعدی عمل نموده و یک مدیر اجرایی برای هماهنگی امور گروه منصوب خواهد نمود. مدیر اجرایی نسبت به مکاتبه و ارتباط کارآمد بین کشورهای عضو، تسریع در تبادل اطلاعات و نظارت بر ارائه خدمات به جلسات اقدام خواهد نمود.
  
اجلاس سران با شرکت رؤسای دولت های کشورهای عضو و شورای وزیران امورخارجه در سال یکبار و اجلاس کارشناسان ارشد در سال دو بار برگزار می شود. رئیس اجلاس سران تا برگزاری اجلاس بعدی ریاست را کماکان به عهده خواهد داشت. وزرای خارجه این هشت کشور نیز شورای وزیران و رکن سیاسی گروه را تشکیل می دهد و نشست سالانه آنان قبل از اجلاس سران برگزار میشود. همچنین کمیسیون مقام های ارشد متشکل از مقام های ارشد وزارت خارجه هشت کشور عضو است و رکن اجرایی گروه را تشکیل می دهند. دومین اجلاس سران در نوامبر 1998 در داکا پایتخت بنگلادش برگزار شد.
  
در اعلامیه تصویب شده در اولین اجلاس سران، اهداف و انگیزه های این گروه تشریح شده است. این اعلامیه موارد متعدد همکاری را در برمی گیرد، ولی هدف اصلی همان توسعه اقتصادی و اجتماعی است که برای نیل به این اهداف انجام همکاری هایی در زمینه صنعت، تجارت، حذف موانع تجاری، استفاده از توانمندی ها برای اعتلای سهم این کشورها در تصمیم گیری های جهانی، توسعه کشاورزی، فقرزدایی، توسعه ارتباطات و اطلاع رسانی، انتقال علوم و تکنولوژی، مالیه، بانکداری، انرژی، محیط زیست …. پیشنهاد شده است
   
   1-3.
زمینه های همکاری 
  
همکاری و همفکری در قالب گروه D8 شامل تمامی زمینه ها از جمله هماهنگی و مشورتهای سیاسی در عرصه های بین الملللی می باشد در اولین اجلاس سران ،گروه های کاری زیر مشخص و مسئولیت هر یک از آنها به یکی از اعضا سپرده شد:
  
جمهوری اسلامی ایران: « اطلاعات و ارتباطات، علوم و فن آوری»
  
ترکیه: «صنعت، بهداشت و محیط زیست» 
  
مصر: «تجارت»
  
مالزی: « مالیه و بانکداری خصوصی سازی»
  
اندونزی: «فقر زدایی و توسعه منابع انسانی»
  
پاکستان: «کشاورزی»
  
بنگلادش: «توسعه روستایی»
  
نیجریه: «انرژی
»
  
زمینه های همکاری در گروه کاری تجارت که به مصر سپرده شده است عبارتند از ایجاد شرکت بازاریابی و بازرگانی بین المللی D8، ایجاد پایگاه اطلاعات تجاری، همکاریهای کشتیرانی، همکاریهای بانکی، همکاریهای گمرکی، موافقتنامه تسهیل تشریفات اعطای روادید به بازرگانان کشورهای عضو گروه ، همکاری در زمینه بنگاه های کوچک و متوسط.
  
بیانیه ای که در جریان دومین اجلاس سران گروه در داکا منتشر شد، نشانگر توجه جدی اعضا به مسائل اقتصادی جهان بود. به عنوان مثال گروه بر همکاری اقتصادی و فنی با سازمان ملل تاکید کرد و خواستار ایفای نقش دولت های عضو، در توسعه و مدیریت نهادهای مالی بین المللی شد. از سوی دیگر به صراحت بر لزوم هماهنگی اعضا با روند جهانی شدن تاکید گردید و همکاری و هماهنگی با سازمان تجارت جهانی امری در راستای منافع اعضای گروه دانسته شد. لذا می توان گفت که این سازمان در راستای همکاری های اقتصادی منطقه و با توجه به فرآیند کلی جهانی شدن اقتصاد تشکیل گردیده است. اما صرف نظر از بیانیه ها و اهداف ذکر شده باید دید که این گروه تا چه حد در دستیابی به اهداف خود موفق بوده است.
  
مهمترین نکته مثبت در مورد گروه دی هشت هدف از تشکیل آن است. نگاهی به تاریخچه فعالیت سازمان های منطقه ای نشان می دهد که این سازمان ها معمولاً با دو هدف تشکیل شده اند، اهداف ایدئولوژیک در یک سو و اهداف سیاسی، نظامی، اقتصادی و امنیتی در سوی دیگر. تاریخ نشان می دهد آن دسته از سازمان های منطقه ای که با اهداف صرف ایدئولوژیک تاسیس شده اند، در دستیابی به اهداف خود چندان موفقیتی کسب نکرده اند. نمونه عینی این مسئله پیمان ورشو است که نتوانست کشورهای بلوک شرق سابق را یکپارچه و همگون سازد، ولی در آن سو ناتو به علت آنکه در پس تشکیل خود هدف مهم تری را پیگیری می کرد، به نتیجه رسید. این هدف عبارت بود از ایجادمحیطی امن در اروپای غربی به منظور توسعه و رشد اقتصادی. گروه دی هشت نیز اهدافی اقتصادی دارد، ولی آیا صرف وجود چنین اهدافی برای موفقیت یک پیمان کافی است؟

«کارل دویچ» نظریه پرداز سیاسی عوامل زیر را برای ایجاد همگرایی در یک منطقه لازم می داند، مسلماً وجود این عوامل برای ایجاد یک پیمان موفق منطقه ای نیز ضروری است. این عوامل عبارتند از وجود نوعی طرز زندگی مشترک در همه کشورهای منطقه، نبود تخاصم و تعارض در باورها، فرهنگ ها، ارزش ها و مذهب و سنت این کشورها، وابستگی و منافع متقابل اقتصادی کشورهای عضو، وجود حداقلی از توانایی های سیاسی و اداری، تشابه نخبگان سیاسی آن کشورها و وجود عقلانیت در آنان و همچنین وجود حداقلی از شبکه های ارتباطی و مبادلاتی شامل شبکه های بزرگراه ها، قطار و هواپیما، گمرک و غیره.
   با توجه به نکات بالا و یادآوری نام هشت کشور عضو که در نقاط مختلف قاره های آسیا و آفریقا پراکنده هستند، مشکلات زیر بر سر راه همکاری گسترده آنان وجود دارد: ناآگاهی اعضا از توانمندی های اقتصادی یکدیگر، بعد مسافت و پراکندگی جغرافیایی، بی نیازی به کالاها و تولیدات یکدیگر و غیر ممکن بودن اقتصاد کشورهای گروه، وجود موانع تعرفه ای و غیر تعرفه ای، کمبود تسهیلات اعتباری برای تامین مالی، بهای صادرات یا واردات، کیفیت پایین کالاهای تولیدی، اختلافات داخلی و تیرگی روابط سیاسی برخی کشورهای عضو با همدیگر و ناهمگونی شدید توسعه اقتصادی این کشورها.
   شاید مناسب بود که سه کشور کلیدی گروه D8در آسیا یعنی پاکستان، ایران و ترکیه به هنگام تشکیل این سازمان به تجربه ناموفق «اکو» توجه می کردند. اکو که جانشین اتحادیه «آر. سی.دی»، بازوی اقتصادی پیمان ضد کمونیستی سنتو، محسوب می شد، به دنبال پیروزی انقلاب اسلامی ایران و نیز عدم حمایت آمریکا از آن کارآمدی وکارکرد سابق خود را از دست داد. زیرا کشورهای عضو فاقد حداقل شرایط لازم بودند. علاوه بر این به دنبال فروپاشی اتحاد شوروی و در راستای رقابت و تضاد و نه همکاری ایران و ترکیه در آسیای مرکزی تعداد اعضای اکو از سه به ده کشور رسید و همین مسئله شکاف های موجود در این پیمان را تشدید کرد و تحقق تمام مصوبات اقتصادی و سیاسی آن را به رویایی دست نیافتنی مبدل کرد.
   با توجه به آنکه همین مشکلات در سازمان دی هشت نیز وجود دارد، شایسته است که اعضا با درک دشواری های سازماندهی یک پیمان منطقه ای موفق به تجربه موفق ترین سازمان منطقه ای یعنی اتحادیه اروپا توجه کنند. این اتحادیه که در سال ???? و به دنبال سخنرانی وزیر خارجه وقت فرانسه «رابرت شومان» تشکیل شد، اولا کار خود را تنها با شش عضو آغاز کرد و به تدریج و پس از کسب موفقیت های کوچک اما پایدار اعضای خود را افزایش داد. علاوه بر این چنانچه از نام آغازین این اتحادیه یعنی «جامعه ذغال و فولاد اروپا» پیداست، هدف اولیه تنها همکاری در یک عرصه کوچک اقتصادی- زغال و فولاد- بوده است و طی مدت زمانی طولانی یعنی ? دهه به دیگر زمینه های همکاری اقتصادی و سیاسی توجه گردید. 
   به طوری که امروز شاهد دستاوردهای بزرگ این اتحادیه و وحدت رویه فضایی، اقتصادی، تجاری بازرگانی، سیاسی و اقتصادی آن هستیم. لذا شایسته است که کشورهای عضو گروه دی هشت نیز فارغ از صدور بیانیه های طویل و کشدار که در آنها بر همکاری در کلیه زمینه ها تاکید شده است، عرصه ای کوچک اما مهم را برای همکاری انتخاب کنند و تا زمان حل اختلافات خود و پیشبرد اهداف آغازین، از پذیرش اعضای جدید امتناع ورزند. امید است که توجه به این نکات موجب شود تا کشورهای عضو گروه دی هشت بتوانند نقش اقتصادی مهم تری را در سطح نظام بین الملل ایفا کنند.
   
   1-4. اقتصاد و ساختار تولید و تجارت 
   همان طور که قبلاً اشاره شد گروه D8، شامل هشت کشور مسلمان(اندونزی، ایران، بنگلادش، پاکستان، ترکیه، مالزی، مصر و نیجریه) می باشد. طبق تقسیم بندی بانک جهانی در گزارش های توسعه جهانی، می توان این کشورها را بر اساس شاخص های عمده اقتصادشان در سه گروه جای داد:
   - کشورهای صادرکننده نفت که شامل سه کشور اندونزی، ایران و نیجریه می شود.
   - کشورهای با درآمد متوسط که چهار کشور پاکستان، ترکیه، مالزی و مصر را شامل می شود.
  
- کشورهای کمتر توسعه یافته(ldc )که در میان این 8 کشور تنها کشور بنگلادش در این گروه قرار می گیرد

 

 1-4-1. ساختار تولید
  
با نگاهی به ترکیب تولید ناخالص داخلی این کشورها می توان به ساختار تولید و سهم بخش ها در اقتصاد این کشورها پی برد. در هر هشت کشور بخش خدمات، بیش ترین سهم را در ترکیب تولید ناخالص داخلی دارا می باشد. اما در ارتباط با نقش سایر بخش ها در بین این 8 کشور، تفاوت هایی وجود دارد. به طوری که در بین کشورهای صادرکننده نفت (اندونزی، ایران، نیجریه)، بخش صنعت بعد از بخش خدمات بیش ترین سهم را به خود اختصاص داده است.
  
در مورد کشور اندونزی تفاوت سهم بخش صنعت و کشاورزی زیاد بوده که خبر از اهمیت بخش صنعت در اقتصاد این کشور می دهد. لازم به ذکر است که سهم نسبی محصولات کارخانه ای از کل صنعت در این کشور بالا می باشد. ولی در مورد ایران و نیجریه سهم بخش صنعت مشابه و تنها اندکی بیش تر از سهم کشاورزی است و بیش تر فعالیت ها در بخش صنعت مربوط به استخراج نفت بوده و در واقع فعالیت غالب در بخش صنعت را تشکیل می دهد.
  
در میان کشورهای با درآمد متوسط(پاکستان، ترکیه، مالزی، مصر) به استثنای پاکستان، بخش صنعت مهم ترین بخش اقتصاد بوده و محصولات کارخانه ای بیش از نیمی از این بخش را در بر می گیرد. اما در پاکستان بخش پیشتاز، بخش کشاورزی می باشد. در کشور بنگلادش که جزو کشورهای کمتر توسعه یافته به حساب می آید بخش کشاورزی با وزنی حدود 2 برابر بخش صنعت مهم ترین بخش اقتصادی به حساب می آید.
  
بنابراین در این گروه، کشورهایی با اقتصاد تک محصولی وابسته به صادرات نفت و یا فعالیت های کشاورزی وجود دارد. تک محصولی بودن اقتصاد این کشورها باعث شده است که آنها در مقابل شوک های بین المللی و تغییرات نسبی قیمت های جهانی آسیب پذیر باشند و چنین عواملی تاثیرات زیانباری بر کل اقتصاد آنها داشته باشد. لازم به ذکر است که مدتهاست این کشورها به مشکلات ناشی از تک محصولی بودن، پی برده اند و سعی دارند که با متنوع کردن تولیدات خود، اقتصادشان را بازسازی کنند.
  
در کشورهای صادرکننده نفت، تا حدود زیادی، منابع لازم برای تحقق این هدف همانند پس اندازهای داخلی، سرمایه گذاری در رشته های مختلف تولیدی و ایجاد انگیزه لازم برای تغییرات به منظور داشتن آینده بهتر، فراهم شده است. که البته چنین زمینه هایی در کشورهای کمتر توسعه یافته(ldc) وجود ندارد. به طور کلی سهم بخش صنعت در کشورهای گروه هشت حدود 31% است که محصولات کارخانه ای تقریباً یک دوم آن را تشکیل می دهد، در حالی که در این گروه کشورها سهم کشاورزی حدود 25% می باشد.
   
   1-4-2.
ساختار تجارت
  
با وجود این که کشور بنگلادش جزو کشورهای کمتر توسعه یافته کشاورزی می باشد قاعدتاً بایستی اقلام صادراتی آن را، محصولات کشاورزی تشکیل دهد، ولی محصولات کارخانه ای 4/78 درصد اقلام صادراتی این کشور را تشکیل می دهد.
  
در کشورهای با درآمد متوسط ، به استثنای کشور مصر که در آن سهم سوخت در صادرات بالاترین رقم را به خود اختصاص داده است، سهم محصولات کارخانه ای بالاترین رقم اقلام صادراتی را تشکیل می دهد. اهمیت محصولات کارخانه ای در صادرات این کشورها نشان می دهد اگر کشورهای مزبور کیفیت محصولات خود را بهبود بخشند و بتوانند با استانداردهای بین المللی رقابت کنند شانس خوبی برای سود بردن از فرصت های جدید دسترسی به بازار خواهند داشت.
  
در کشورهای صادرکننده نفت عضو گروه هشت، به جز اندونزی که صادرات محصولات کارخانه ای سهم نسبتاً بالایی از اقلام صادراتی را به خود اختصاص می دهد، صادرات دو کشور ایران و نیجریه به نفت متکی می باشد که البته در سال های اخیر سعی شده است که به میزان زیادی از این اتکا کاسته شود.

در ارتباط با کشورهای با درآمد متوسط در گروه D8، میتوان گفت که محصولات کارخانه ای با سهمی بالای 55% از کل واردات مهم ترین اقلام وارداتی این کشورها را تشکیل می دهد.هنگامی که واردات این گروه از کشورها با ساختار صادراتی آنها مقایسه میشود می توان چنین نتیجه گرفت که کل ساختمان تجارت خارجی آنها تحت تاثیر محصولات کارخانه ای قرار دارد. در حقیقت این گروه کشورها در میان هشت کشور متنوع ترین ساختار تولید و تجارت خارجی را دارند و در مورد کشورهای صادرکننده نفت، نیز مهم ترین اقلام وارداتی محصولات کارخانه ای هستند. 
   
   1-5. واحدهای هماهنگی 
   در حال حاضر امور دبیرخانه ای D8 به صورت موقت و محدود در یک دفتر تحت عنوان واحد هماهنگی در استانبول انجام می شود. این دفتر با دو نیروی اصلی و دو نیروی پشتیبانی تحت نظارت مدیر اجرایی، وظایف محوله را به طور موثر و کارا انجام می دهد. ریاست گروه D8دوره ای بوده و با برگزاری چهارمین اجلاس سران در تهران ، ریاست گروه از مصر به مدت دو سال به جمهوری اسلامی ایران واگذار گردیده است. 


   
   فصل دوم -کلیات D8


   2-1.جغرافیا
   از نظرمختصات جغرافیایی این کشورها بین عرض های جغرافیایی ? 47 ?10- جنوبی تا ? 42 شمالی و طول های جغرافیایی ?30 ? 2 تا ? 58 ? 140 شرقی گسترده شده اند. این کشورها وسعتی بالغ بر 7539879 کیلومترمربع را دربرگرفته اند. پهناورترین کشور عضو این گروه اندونزی با 1904569 کیلومترمربع و کم وسعت ترین آن بنگلادش با 143998 کیلومترمربع است. با توجه به پراکنش جغرافیایی، شرایط اقلیمی این کشورها گوناگون بوده وبدین شرح می باشد:
  

 

همان طور که در نمودار فوق مشاهده می شود کشورهای اندونزی و ایران بیشترین سطح را در بین کشور های گروه D8 اشغال کرده اند. بحث کشاورزی در میان این کشورها به لحاظ شرایط محیطی، رشد چندانی نداشته مگر در کشورهایی که در مناطق استوایی قرار گرفته اند. نموداری که در پایین ارائه شده است صحت این موضوع را در بر دارد.

 

 

2-2. آمار جمعیتی
   براساس آمار منتشره در سال 2007، جمعیت کشورهای عضو گروه D8 1/940 میلیون نفر می باشد. اندونزی ، پاکستان و بنگلادش که از پرجمعیت ترین این اعضا هستند ، سهم چشمگیری در جمعیت این گروه دارند. کم جمعیت ترین کشور این گروه مالزی با 2/27 میلیون نفر است. نسبت جمعیت گروه D8 به کل جهان 14 درصد می باشد. 
   
   
   بررسی نرخ رشد جمعیت در این کشورها نشان می دهد که دارای نرخ رشد بیشتری نسبت به دیگر نقاط جهان بوده اند به طوریکه نرخ رشد جمعیت D8 برابر با 8/1 درصد و درجهان برابربا 18/1 درصد بوده است. دراین میان، بیشترین رشد جمعیت متعلق به نیجریه با 5/2 درصد و کمترین رشد متعلق به ایران و ترکیه با 2/1 درصد می باشد
.

 

 

در نمودار زیر نسبت جمعیت کشورهای D8 به جمعیت جهان نشان داده شده است.
   
  
تراکم جمعیت در این گروه بالاتر از میزان جهانی است که در این میان کشور بنگلادش بیشترین و کشور ایران کمترین میزان تراکم جمعیت را به خود اختصاص داده اند. بد نیست بدانیم که تراکم جمعیت در جهان 44.3 نفر، در حالیکه این میزان برای D8 124.7 نفر در کیلومتر مربع می باشد.

 

 

 

فصل سوم- معرفی کشورهای گروه D8


   3-1.
نیجریه
  
کشور نیجریه یکی از بزرگترین کشورهای آفریقایی و پرجمعیت ترین و از لحاظ جغرافیایی، اجتماعی و فرهنگی یکی از متنوعترین و به طور بالقوه یکی از ثروتمندترین آنهاست. با وجود اینکه این کشور دارای منابع طبیعی و انسانی فراوانی بوده و از بازار داخلی قدرتمندی برخورداراست اما به هر حال به مقدار زیادی بر روی بخش اقتصاد خارجی و به طور ویژه به درآمد نفتی حاصل از فروش و صادرات آن تکیه کرده است. بیش از 60 درصد از جمعیت این کشور به شغل کشاورزی مشغول میباشند که این خود باعث فراهم آمدن حجم عمده ای از منابع غذایی و ذخایر مواد خام و صادرات غیرنفتی گردیده است.کشور نیجریه در سال 1960 استقلال خود را بدست آورد .تاریخچة پس از استقلال این کشور همواره با عنادهای قومی منطقه ای و وجود تضاد میان قوانین نظامی و غیرنظامی همراه بوده است. کشور نیجریه در مرحله بازسازی و تعدیل و هماهنگی اجتماعی و اقتصادی قرار دارد. وضعیت حاکم بر کشور نیجریه باعث افزایش جمعیت 2/3 درصدی، کاهش میانگین سنی عمر به 51 سال و محدود شدن نرخ سواد کشور در میان اشخاص بالغ (چه زن، چه مرد) به 31/54 درصد گردیده است.
  
بر طبق شاخص توسعه بشری، کشور نیجریه در میان 160 کشور جهان در رتبة 129 قرار دارد. ساختار اداری فدرال در 21 ایالت کشور نیجریه شکل گرفت. کشور نیجریه به تعداد 3 ایالت و در سال 1975 به 19 ایالت تجزیه گردید. نظام حکومتی فدرال نیجریه بر تمرکز قدرت مرکزی بر ایالتهای فدرال و ارتش (نیروی نظامی) و تجزیه همسان کشور به ایالتهای کوچک که خود نماد رهایی و نجات گروه های قومی و نژادی نیجریهای میباشد استوار گردیده است.
  
تنوعات قومی و نژادی به معنای واقعی آن در کشور نیجریه وجود دارد چرا که در این کشور بالغ بر 250 گروه قومی تمرکز یافته اند. از جمله مهمترین و بزرگترین تنوعات قومی کشور نیجریه می توان به 3 قوم Yoruba ، Ibo و Hausa ِ Fulani در شمال کشور اشاره نمود. لازم به ذکر است که 50 درصد از جمعیت کشور نیجریه را مسلمانان، 35 درصد از جمعیت را مسیحیان و 15% باقی مانده آن را روح گرایان تشکیل میدهند.
  
در قانون اساسی کشور، فعالیتهای مختلف نیجریه ای ها در جهت رشد و توسعة فرهنگ کشور مورد توجه قرار گرفته و از جانب دولتهای نظامی و غیرنظامی کشور حمایت میگردد اما با این وجود سیاست فرهنگی غنی در خصوص ایالتهای این کشور عرضه نگردیده است. از جملة دستورالعمل های مشخص سیاست فرهنگی کشور نیجریه می توان به موارد ذیل اشاره نمود:
   -
تجزیه و تحلیل و درک زندگی فرهنگی نیجریه ای، ارزشهای فرهنگی و برآورده نمودن نیازها و انتظارات فرهنگی مردم
   -
تأیید و تصدیق ارزشهای فرهنگی اصیل و میراث فرهنگی کشور
   -
تجلّی هویت فرهنگ ملی و حمایت یکسان از هویتهای فرهنگی قومیت های مختلف کشور
   -
توسعة زیرساختهای فرهنگی و ارائه فنآوریهای جدید در فعالیتهای فرهنگی کشور
   -
برقراری ارتباط میان فرهنگ و آموزش و همچنین میان آموزش و صنایع فرهنگی گوناگون بالاخص رسانه های گروهی کشور
  
سیاست فرهنگی ملی کشور نیجریه عموماً به عنوان ابزاری در جهت ارتقاء هویت ملی و برقراری اتحّاد و ارتباط میان فرهنگهای مختلف نیجریه ای و آفریقایی موجود در کشور میباشد و این در حالی است که سیاست فرهنگی دولت های فدرال بر تأیید، تصدیق و رشد و توسعه فرهنگ های قومی خاص موجود در کشور استوار گردیده است.

 3-2. بنگلادش
 &nbsp

/ 0 نظر / 145 بازدید